Moet dit het einde betekenen van samenwerking tussen moskeeën en overheid? Of moet die ‘samenwerking’ een hele andere vorm krijgen?

Wat is de stand van zaken bij de lobby namens de moslims? Waarvoor lobbyen koepelorganisaties precies en heeft de gebeurtenis rondom NTA (waar het NCTV ook achter zat) de toon van de gesprekken beïnvloedt?

En waarom lijkt interne ‘eenheid’ en samenwerking maar niet te lukken, terwijl vrijwel iedereen het erover eens is dat dit hard nodig is?

In Studio Daliel praten wij met deskundige gasten over deze prangende vragen. Het beloofd een uitzending te worden vol met nieuwe inzichten en interessante discussies.

Kijk mee, zondag 6 maart om 20:30 op onze Youtubekanaal en Facebookpagina.

Abonneer alvast op onze Youtubekanaal

Het bericht Een nieuwe kijk op eenheid verscheen eerst op Daliel.

Dit roept vragen op als:

Wat is de toekomst van islamitische begraafplaatsen in Nederland?

– Zouden moslims begraven worden in Nederland of in the eventuele islamitische land of herkomst?

– Is een uitvaartverzekering van belang en in hoeverre is dat islamitisch toegestaan?

– Wat moet ik als moslim überhaupt regelen op het moment dat een familielid overlijdt?

Met experts en professionals bespreken wij deze beladen thema’s in toegankelijke taal, zodat jij volledig bent bijgepraat!

Onze gasten zijn:

Arrahma Abdelhamid Kadi Ouahabi van Arrahma Nederland

Mohamad Azem Soebrati (Branchevereniging Islamitische Uitvaartorganisaties NL)

Mohamed Akkouh (docent islamitisch recht)

Lees ook het artikel over je erfenis. Heb je dat al geregeld? Lees hier over islamitisch erfrecht en waar je rekening mee moet houden.

Abonneer op onze Youtube-kanaal: youtube.com/Daliel Ontvang een herinnering via WhatsApp bij nieuwe uitzendingen: http://tiny.cc/7xwjuz

Het bericht Studio Daliel: Overlijden in Nederland verscheen eerst op Daliel.

Waar ging de zaak over?

Op 15 juli 2021 heeft het Europese Hof van Justitie (niet te verwarren met het Europees Hof voor de Rechten van de Mens), een uitspraak gedaan over het verbod op levensbeschouwelijke tekens op de werkvloer, waaronder dus ook een hoofddoek valt.1 Het ging om twee zaken van Duitse vrouwen die werkzaam waren in de kinderopvang en als verkoopmedewerker. Hun werkgevers hadden als beleid dat medewerkers geen zichtbare tekens van hun politieke, levensbeschouwelijk of religieuze overtuiging mogen dragen. Beide vrouwen dragen een hoofddoek en kwamen vanwege dit geschil bij de Duitse arbeidsrechter. De rechters vroegen het Europees Hof om uitleg over de Europese gelijkebehandelingsrichtlijn.2 Als er twijfel is over hoe deze richtlijn moet worden uitgelegd, kunnen nationale rechters het Europees Hof namelijk om uitleg vragen. Dit worden prejudiciële vragen genoemd. De Duitse rechters vroegen het Europees Hof of een dergelijke interne regel gezien moet worden als direct of als indirect onderscheid en of er rechtvaardigingen zijn voor deze mogelijk indirect onderscheid makende regel.

Direct en indirect onderscheid

Alvorens in te gaan op de uitspraak van het Europees Hof is het goed om het verschil tussen direct en indirect onderscheid kort te behandelen en wanneer onderscheid leidt tot discriminatie. Juridisch is dit verschil namelijk belangrijk. Een voorbeeld van direct onderscheid kan zijn: ‘jij mag geen hoofddoek dragen’. Hierbij verwijs je namelijk direct naar een uiting van iemands godsdienst en is er sprake van discriminatie. Op het moment dat je aangeeft ‘je mag geen hoofddeksel dragen’ of ‘je mag geen politieke of religieuze uiting geven’, zal je eerder spreken van indirect onderscheid. Het gaat om een ‘neutrale’ regel die voor iedereen geldt en niet alleen voor een specifieke groep. Als er sprake is van direct onderscheid kun je daar nooit een goede reden voor aanvoeren. Direct onderscheid is verboden. Voor indirect onderscheid kun je wel een goede reden hebben. Er wordt dan gekeken naar het doel van de regel: of dit noodzakelijk en proportioneel is (had je niet een lichter middel kunnen kiezen?). Pas als je geen goede reden hebt voor het indirecte onderscheid spreek je van discriminatie. Als er dus wel een goede reden is voor het indirecte onderscheid, spreek je juridisch gezien niet van discriminatie.

Oordeel Europees Hof

Het Europees Hof geeft in de uitspraak aan dat een dergelijke regel, zoals de werkgevers van de Duitse vrouwen hadden, geen direct onderscheid is, als:

• de regel, zonder onderscheid, voor alle uitingen geldt; en
• alle werknemers op dezelfde wijze worden behandeld.

Het Hof onderkent dat dit voor medewerkers die vanuit hun religie bepaalde kleding dragen ‘onaangenaam’ kan zijn, maar stelt dat dit uiting geeft aan de neutraliteit van de werkgever en dus in beginsel géén direct verschil in behandeling creëert.

Nu het deze medewerkers specifiek treft kan er wel sprake zijn van indirect onderscheid. Het Hof beoordeelt daarom of een dergelijke maatregel een goed doel dient (neutraliteit) en of het noodzakelijk en proportioneel is.

Het Hof benoemt verschillende voorwaarden:

• Het enkele feit dat een klant of een medewerker bezwaren heeft tegen een hoofddoek is niet voldoende, stelt het Hof. Een werkgever moet de noodzakelijkheid kunnen aantonen.
• Het verbod mag niet verder gaan dan strikt noodzakelijk.
• Er mag geen onderscheid worden gemaakt in de grootte van de uiting. Je kunt dus niet zeggen dat een kruis om de nek klein is en daarom wel mag, maar een hoofddoek groter is en daarom niet mag. Dit zou leiden tot direct onderscheid en kan niet worden gerechtvaardigd.
• Tot slot zegt het Hof dat de nationale rechtbanken veel vrijheid hebben om rekening te houden met de context in hun eigen land.

Samenvattend oordeelt het Hof dat alleen het nastreven van neutraliteit onvoldoende is maar dat de noodzakelijkheid door een werkgever onderbouwd moet kunnen worden. Een werkgever moet bewijs leveren dat de regel noodzakelijk is, zoals het risico op daadwerkelijke problemen binnen de onderneming of op inkomstenverlies. Als de bedrijfsregels een kledingvoorschrift hanteren dat gericht is op één specifieke religieuze uiting, zoals een ‘hoofddoekverbod’, dan is dit niet toegestaan. Dit is een geval van verboden direct onderscheid.

Eerdere zaken in 2017

Dit zijn niet de eerste zaken over een hoofddoek die het Europees Hof behandelt. In 2017 deed het Hof uitspraak in twee zaken waarin de werknemers een hoofddoek droegen op de werkvloer. Zij werden ontslagen door hun werkgever omdat deze neutraliteit wilde uitstralen. Zij namen hier geen genoegen mee en stapten naar de nationale rechter en stelden dat dit in strijd was met het discriminatieverbod. Het Hof oordeelde toen dat een verbod is toegestaan als het gaat om een breed verbod van alle uitingen om neutraliteit na te streven. Ook deze uitspraak van het Hof gaf geen vrijbrief om vrouwen met een hoofddoek te weren. Het Hof heeft in de uitspraak van dit jaar hier nu ook de eis aan toegevoegd dat de werkgever de noodzakelijkheid moet kunnen bewijzen door een daadwerkelijk risico op problemen binnen de onderneming of inkomstenverlies. Ook is er expliciet toegevoegd dat nationale rechters rekening kunnen houden met de omstandigheden in hun land.

Beschouwing auteurs

Hierboven hebben wij voornamelijk geprobeerd meer uitleg te geven over de uitspraken van het Europees Hof en wat deze betekenen. Met name dat de soep niet zo heet gegeten wordt als opgediend en dat er zeker nog geen vrijbrief is voor werkgevers om te besluiten dat zij neutraal willen zijn en op die manier moslima’s met een hoofddoek kunnen weigeren. Landen als Duitsland, Frankrijk, België en Nederland hebben raakvlakken maar ook veel verschillen. Dit wordt ook benadrukt in de uitspraak. Het blijft aan nationale instanties om te kijken naar de situatie in hun land.

Dat gezegd hebbende, achten wij deze lijn van uitspraken wel zorgwekkend. Het gaat namelijk allemaal uit van een beperkte uitleg van het begrip neutraliteit. De discussie wat neutraliteit nu daadwerkelijk is en of we allemaal neutraal moeten willen zijn, lijkt niet gevoerd te willen worden.

Want wie bepaalt wat neutraal is? Is dat de meerderheid en kan daardoor de minderheid sowieso niet neutraal zijn? Kan een persoon met een hoofddoek niet neutraal zijn?

Het staat haaks op het huidige maatschappelijke klimaat waar iedereen vooral zichzelf moet kunnen zijn, maar vrouwen voor een baan verplicht worden de hoofddoek af te doen of elders werk te zoeken. Dat ‘neutraal’ tegenwoordig als synoniem wordt gebruikt voor ‘seculier’ is een verarming van de tolerantie.

Voor wie hiermee te maken krijgt

Hieronder nog enkele tips voor personen die hiermee in aanraking komen:

• Als een werkgever een kledingvoorschrift instelt, dient duidelijk gemaakt te worden welk doel dit dient en wat de noodzaak hiervan is. Ga dit dus altijd na bij de werkgever. De werkgever moet bewijzen dat neutraliteit nodig is voor de organisatie omdat de werkgever anders schade lijdt. Het feit dat een klant of een personeelslid problemen heeft met een bepaalde uiting is niet voldoende. Vraag dus goed door.
• Het kledingvoorschrift mag niet alleen gelden voor een bepaalde groep. Het moet een ‘neutrale’ regel zijn die voor alle werknemers geldt en voor alle politieke, religieuze of levensbeschouwelijke uitingen. Dit moet uitgewerkt zijn in intern beleid.
• Maak gebruik van je rechten om mee te spreken. Zo’n regel moet vaak eerst voorgelegd worden aan de ondernemingsraad of de medezeggenschapsraad. Spreek je mening actief uit naar de leden van deze raden en neem deel aan dit soort organen.
• Als een verbod toch ingesteld wordt, zoek dan juridische bijstand om te kijken of jouw werkgever wel aan alle voorwaarden voldoet. Je zou contact op kunnen nemen met een anti-discriminatiebureau, met Stichting Meld Islamofobie of met het College voor de Rechten van de Mens. Zowel de rechter als het College voor de Rechten van de Mens kunnen een oordeel geven over de situatie.

Door:

Elsa van de Loo, advocaat bij Advocatenkantoor Van de Loo

Lotfi Oulad Ben Youssef, rechtenstudent en stagiair bij Advocatenkantoor Van de Loo

Het bericht Strengere eisen voor werkgever bij hoofddoekverbod verscheen eerst op Daliel.

In tegenstelling tot wat bepaalde moslims denken, is dit niet ‘het ware gezicht van het secularisme’. Sla het Oude Testament of de joodse geschriften er maar eens op na en bedenk in welke mate de inhoud ervan overeenkomt met ‘de waarden van de Republiek’.

Terechte vraag: Hoe vaak lezen jullie dat dominees of rabbijnen worden ontslagen in Frankrijk? Als het werkelijk ging om het “ware gezicht van het secularisme” dan zou deze afschuwelijke politieke lijn ook waargenomen moeten worden ten aanzien van andere geloofsgemeenschappen, wat niet het geval is.

Er is dan ook geen sprake van secularisme maar van religieuze apartheid en islamofobie. Overigens probeerde de minister de imam ook nog eens extra te vernederen (lees: in ongeloof te laten vallen), door hem een aanbod te doen: neem afstand van de Koranverzen en je mag weer aan het werk en je verblijfsvergunning wordt niet ingetrokken. De imam weigerde uiteraard, wal-hamdulillaah, waarop de minister te kennen gaf dat zij werken aan zijn uitzetting.

Ver van ons bed

Helaas onderschatten vele moslims de ernst van dit soort gebeurtenissen. Immers, dit speelt zich toch ver van onze bedden af en in Nederland zal het echt niet zo’n vaart lopen, toch? Niets is minder waar. We hebben de afgelopen jaren namelijk gezien dat er een verschrikkelijke, islamofobe wind waait door heel Europa en de gevolgen worden steeds duidelijker merkbaar. Ook in Nederland.

Om je geheugen op te frissen, dit is hoe de vrijheid van meningsuiting voor islampredikers in Nederland steeds meer ingeperkt werd:

– Eerst sprak men in Nederland over extreme buitenlandse predikers. Hier moest een ban op komen.

– Hierna ging het over buitenlandse predikers in het algemeen. Voor jullie beeldvorming: het is zo’n beetje onmogelijk geworden om een visum te regelen voor een buitenlandse Shaych of geleerde.

– Vervolgens werden de pijlen gericht op de Arabischsprekende predikers in Nederland.

– Als kers op de taart worden de pijlen nu keer op keer gericht op de Nederlandssprekende predikers, die hier geboren en getogen zijn en zich netjes binnen de kaders van de wet bewegen (zonder hiermee te impliceren dat eerdergenoemden dit niet deden).

Ook in Frankrijk ging het stapsgewijs. Eerst had men het over ‘een extreme interpretatie van de Koran’. Het probleem lag dus niet in de Koran zelf, maar in de interpretatie die mensen eraan toekenden.

Je kunt je wel voorstellen hoe blij de munaafiqoen (hypocrieten), onwetende moslims en zakkenvullers waren met dit standpunt. Immers, ons heilige boek wordt gewoon geaccepteerd.

Het heeft niet lang geduurd alvorens men ronduit durfde te zeggen dat het probleem ligt in de Koran zelf. Ik kan me volgens mij ook herinneren dat een politicus in Nederland zoiets gezegd heeft…

Om verder te gaan met het lijstje aan beperkingen waarmee wij in Nederland geconfronteerd worden:

– Het verbod op buitenlandse financiering. We hebben zelfs een hele parlementaire ondervragingscommissie achter de kiezen.

– De perikelen rondom het onverdoofd slachten.

– Het niqabverbod.

– Het bemoeilijken van het stichten van islamitische scholen.

Onwettig of onwenselijk?

En de lijst gaat door. Ik sprak een tijdje geleden een advocaat en professor die aangaf dat hij één van de weinige juristen is die zich verzet tegen het onderscheid tussen onwettig en onwenselijk. Ja, als imam kan je in Nederland vervolgd worden op het moment dat je iets zegt dat ’onwenselijk’ is, al valt het gewoon binnen de wet. Denk eens goed na over wat de mogelijke gevolgen zijn van dit gegeven.

Denk je nog steeds dat de Franse casus ver van ons bed ligt?

Misschien dat er moslims zijn die denken dat het allemaal wel meevalt. Zolang wij moslims niet fysiek kwaad worden gedaan en worden uitgemoord, zoals dat wel gebeurde bij de Bosniërs, dan valt het allemaal wel mee. Maar is dat echt zo?

Ik zal je een ellenlang betoog besparen over wat haatboodschappen en angst kunnen doen met mensen.

Ik wil je enkel vragen: wat voor zin heeft je leven nog op het moment dat je de Woorden van Allah de Verhevene niet ongestraft kunt lezen?

Een geleerde van de vrome voorgangers vroeg zijn student: “Ken jij de Koran uit jouw hoofd?”

De student antwoordde: “Nee.” De Shaych zei: “Wat een gemis! Waarmee vind jij jouw geluk dan? Waarmee kom jij dan tot rust?”

Wat voor zin heeft het leven nog op het moment dat je niet kunt leven voor hetgeen waarvoor je bent geschapen? Op het moment dat je niet langer de overtuiging mag dragen die voorgeschreven is door de Heer der Werelden, wat voor zin heeft het leven dan?

Aan ons moslims in Nederland is het om niet neer te kijken op het Franse voorbeeld; aan ons is het om dit op de voet te volgen. Tevens aan ons moslims de taak om onze handen ineen te slaan en op alle niveaus een (uiteraard figuurlijke) vuist te vormen tegen deze gevaarlijke islamofobe wind.

Het bericht Oprukkende religieuze apartheid in Europa verscheen eerst op Daliel.

Op meerdere plaatsen in de Koran worden al-Quds en de Aqsaa moskee omschreven als gezegende en heilige plaatsen. De betekenis van zegeningen in deze verzen houdt de vermeerdering van goedheden in. Vanwege de grootse deugd van deze plek heeft Allah deze plek voor de Profeet (vrede zij met hem) aangesteld als vertrekpunt voor zijn hemelreis (al-mi’raadj). Zo zegt Allah:

Verheven is Degene (Allah) Die Zijn dienaar (Mohammed) ‘s nachts vanuit al-Masjid al-Haraam (de heilige moskee in Mekka) naar moskee al-Aqsaa deed reizen, waarvan Wij alles daaromheen hebben gezegend.[1]

Toen Allah sprak over de eerste emigratie van Ibraahiem naar Jeruzalem en ash-Shaam zei Hij:

En Wij redden hem en Loet (en leidden hen) naar het land dat Wij hebben gezegend voor de werelden.[2]

Ook zegt Hij:

En Wij lieten het volk dat onderdrukt werd de oostelijke en westelijke van het land erven, die door Ons gezegend waren.[3]

En met betrekking tot het verhaal van de Profeet Sulaymaan zegt Allah:

En voor Sulaymaan raasde de stormachtige wind op zijn bevel naar het land dat door Ons gezegend was.[4]

Bij monde van de Profeet Moesaa zegt de Meest Genadevolle:

O mijn volk, treed het heilige land binnen dat door Allah aan jullie is toegewezen.[5]

En ook over de overvloedige luxe die de inwoners van Saba` (Sheba) hadden, zegt Allah:

En wij plaatsten tussen hen en de steden die door Ons gezegend waren, steden die goed zichtbaar waren.[6]

Met de steden in dit vers wordt onder meer gedoeld op de steden rondom Bayt al-Maqdis (Jeruzalem), zoals Ibn ‘Abbaas heeft gezegd.

Ook omschrijft de Koran deze plaats als een vruchtbaar en opgehoogde verblijfplaats, met stromend water:

‘’En wij maakten de zoon van Maryam en zijn moeder tot een teken. En Wij brachten hen naar een opgehoogde verblijfplaats met stromende water.’’[7]

Ad–Dahhaak en Qataadah zeiden hierover: ‘’Het is Bayt al-Maqdis.’’

Verder zegt Allah ook:

En wie is er onrechtvaardiger dan degene die verhindert dat er in de moskeeën van Allah zijn Naam verheerlijkt wordt en de vernietiging hiervan (d.w.z. van de moskeeën) nastreeft? [8]

Vele tafsiergeleerden hebben aangegeven dat dit vers verwijst naar de Aqsaa moskee in Bayt al-Maqdis.

De voortreffelijkheden van de Aqsaa moskee

Tot de voortreffelijkheden van deze moskee behoort:

Het is de eerste qiblah (gebedsrichting) van de moslims. Al-Baraa` overleverde dat de Boodschapper van Allah (vrede zij met hem) zestien of zeventien maanden lang richting Bayt al-Maqdis heeft gebeden.[9]

De Aqsaa moskee is de tweede moskee die op aarde is gebouwd. Aboe Dharr zei: ‘’Ik vroeg: ‘O Boodschapper van Allah, welke moskee is als eerst op aarde geplaatst?’ Hij zei: ‘Al-Masdjid al-Haraam.’ Vervolgens zei ik: ‘En daarna?’ Hij zei: ‘Al-Masdjid al-Aqsaa.’ Hierop zei ik: ‘Hoeveel tijd zat er tussen beiden?’ Hij zei: ‘Veertig jaar. Waar jij je ook bevindt, zodra de tijd voor het gebed aanvangt, verricht dit dan. Hierin bevindt zich namelijk de deugd’.’’[10]

De Daddjaal is niet in staat om Bayt al-Maqdis binnen te treden. De Profeet (vrede zij met hem) heeft namelijk gezegd: ‘’Hij zal overal op aarde verschijnen, behalve in al-Haram en Bayt al-Maqdis.’’[11]

Op deze plek heeft de Profeet (vrede zij met hem) als imam gefungeerd voor de overige Profeten. Zo zei hij: ‘’De tijd voor het gebed brak aan, waarna ik voorging (in het gebed).’’[12]

Een gebed hier is gelijk aan 250 gebeden elders. Sommige overleveringen spreken zelfs over 500 en 1.000 keer meer! De Profeet (vrede zij met hem) heeft gezegd: ‘’Een gebed in mijn moskee is beter dan vier gebeden daar (d.w.z. in Bayt al-Maqdis) en wat een pracht van een plek is het om er te bidden.’’[13]

Maymoenah, de bediende van de Profeet (en dus niet zijn vrouw), zei: “O Profeet van Allah, vertel ons over Bayt al-Maqdis”, waarop hij zei: “Het is de plek waar de mensen opgewekt en verzameld zullen worden. Ga ernaar toe en verricht daar het gebed.”[14]

Het is één van de drie moskeeën waar men een reis (met intentie van speciale beloning) naartoe mag afleggen. Aboe Sa’ied al-Gudrie overlevert dat de Profeet (vrede zij met hem) heeft gezegd: ‘’Reis niet om een plaats te bezoeken, behalve (in het geval van) drie moskeeën: Masdjid ul-Haraam (in Mekka), deze moskee van mij (in Medina) en Masdjid ul-Aqsa.’’[15]

Het feit dat het toegestaan is om de reis af te leggen naar deze moskee als bezoek duidt erop dat de Profeet deze moskee een speciale positie toekent. Haar positie en de zegeningen die zich hier bevinden worden daarom in hetzelfde rijtje genoemd met die van al-Haramayn (Mekka en Medina).

Voor degene die de Aqsaa moskee bezoekt met de intentie om daar het gebed te verrichten, wordt gehoopt dat zijn zonden vergeven worden. ‘Abdullaah ibn ‘Amr overleverde dat de Profeet (vrede zij met hem) zei: ‘’Nadat Sulaymaan ibn Daawoed klaar was met het bouwen van Bayt al-Maqdis vroeg hij Allah om drie zaken: een oordeel dat overeenkomt met Zijn Oordeel, een heerschappij die niemand anders na hem zal toekomen én dat Allah eenieder die deze moskee bezoekt met enkel de intentie om hier het gebed te verrichten, laat worden zoals op de dag dat zijn moeder hem baarde (d.w.z. zondeloos).’’ Hierop zei de Profeet (vrede zij met hem): ‘’Twee hiervan zijn hem gegeven en ik hoop dat dit ook geldt voor de derde.’’[16]

De Koran en de Sunnah wijzen uit dat de kwestie van al-Quds er één is die alle moslims aangaat. Het betreft hier dus geen regionale kwestie, maar het is er een van al-‘aqiedah (geloofsovertuiging) en imaan (geloof). Om deze reden is de moslim verplicht om deze kwestie te steunen door deze steeds aan de kaak te stellen, gelddonaties te geven aan erkende organisaties die zich sterk maken voor de rechten van Palestijnen en het vragen aan Allah om de last van onze broeders en zusters te verlichten en hen te beschermen.

Men dient te beseffen dat het verrichten van smeekbedes het sterkste wapen is, mits deze ontspruit uit een hart dat gekenmerkt wordt door oprechtheid en een zuivere toewijding aan Allah. Hetgeen wat de moslim vandaag de dag hartzeer bezorgt is de verdeeldheid die heerst onder de moslims. Dit terwijl Allah ons heeft opgedragen om een eenheid te vormen, zeggende:

En houd jullie allen stevig vast aan het touw van Allah en wees niet verdeeld.[17]

Ook zegt Allah:

En gehoorzaam Allah en Zijn Boodschapper en redetwist niet (met elkaar), zodat jullie niet verzwakken en jullie kracht niet zal worden weggenomen.[18]

Wat kan jij doen?

Om deze reden dient de moslim ver weg te blijven van al datgene wat leidt tot onderlinge verdeeldheid, zoals onrecht, roddel, laster en schending van andermans rechten. Dit alles leidt namelijk tot wrokgevoelens in het hart.

Wat wij als moslims in het westen kunnen betekenen in deze zaak is dat wij het geluid van de Palestijnen die onrecht worden aangedaan laten horen. Wij dienen politici, media en mensenrechtenorganisaties op het hart te drukken om op te staan en deze kwestie serieus te nemen, zodat de rechtmatige inwoners in dat gebied hun grond behouden.

Probeer op alle mogelijke manieren de Palestijnse zaak onder de aandacht te brengen, ook in je sociale omgeving (o.a. door dit artikel te delen).

Moge Allah onze broeders en zusters in Palestina beschermen tegen elke vorm van onrecht en onderdrukking. Moge Allah Bayt al-Maqdis behoeden en de Maqaadisah (inwoners van Jeruzalem) bijstaan en standvastig maken. Vergeet hen niet in jullie gebeden!

[1] Soerah al-Israa’, vers 1

[2] Soerah al-Anbiyaa`, vers 71

[3] Soerah al-A’raaf, vers 137

[4] Soerah al-Anbiyaa`, vers 81

[5] Soerah al-Maa`idah, vers 21

[6] Soerah Saba’, vers 18

[7] Soerah al-Mu`minoen, vers 50

[8] Soerah al-Baqarah, vers 114

[9] al-Buchaarie en Muslim

[10] al-Buchaarie en Muslim

[11] Ahmad

[12] Muslim

[13] al-Haakim en at–Tabaraanie

[14] Ahmad en Aboe Daawoed

[15] al-Buchaarie en Muslim

[16] Ahmad, an-Nasaa`ie, Ibn Maadjah

[17] Soerah Aal ‘Imraan, vers 103

[18] Soerah al-Anfaal, vers 46

Het bericht Waarom al-Quds (Jeruzalem) ons allemaal aangaat verscheen eerst op Daliel.

Niemand wil graag dat zijn land naar de afgrond zakt. Een veelvoorkomende gedachte onder moslims is dat de democratische, liberale instituties onze grondrechten zullen beschermen. Je hebt het vast weleens gehoord: ‘’Maak je niet druk, zolang onze liberale en democratische instituties intact blijven, kunnen Wilders en zijn gelijken roepen wat ze willen.’’ Voor ons als Nederlanders zijn de ‘checks and balances’ (de wederzijdse controle en evenwicht tussen de drie staatsmachten) bijna een geloofskwestie geworden. Wij verwachten dat de hard bevochten instituties ons zullen beschermen tegen directe aanvallen. De grondwet en andere instituties voorkomen bijvoorbeeld dat de populist of demagoog zich tot een tiran kan ontpoppen en zo zijn tentakels in alle delen van de samenleving kan uitspreiden. Vraag jezelf eens af: is dit een gezond vertrouwen in onze democratische rechtstaat of is dit eerder een lichtgelovige houding jegens onze politieke instituties? Kan het zo zijn dat wij ons veilig wanen op grond van vals vertrouwen?

De geschiedenis en lichtgelovigheid jegens de constitutie

Wij zijn geneigd te denken dat onze ‘neutrale en objectieve’ politieke instituties een ingebouwd zelfverdedigingsmechanisme bezitten en bestand zijn tegen onliberale en antidemocratische aanvallen. Precies deze fout maakten de Duitse joden in 1933, nadat Hitler werd verkozen tot de nieuwe leider van Duitsland. Op 2 februari 1933 publiceerde een vooraanstaande Duitse joodse krant een artikel waarin de lichtgelovigheid of misplaatste vertrouwen in de Duitse politieke instituties duidelijk naar voren kwam:

“Wij delen niet de zienswijze van Mr. Hitler en zijn vrienden. Nu zij aan de macht zijn – waar ze zo lang naar snakte – en bereid zijn hun beloftes te implementeren, zullen zij niet plotseling de constitutionele rechten van Duitse joden ontnemen, noch zullen zij de Duitse joden isoleren in de getto’s, noch zullen zij de Duitse joden onderwerpen aan de moordlustige bendes. Hitler en de Nazi’s kunnen dit niet doen vanwege een aantal cruciale factoren die de politieke machten in het gareel houden (…) en zij zullen echt niet op dit pad afstevenen.”[1]

Het duurde voor Hitler en zijn Nazipartij minder dan een jaar om hun macht te consolideren. In deze periode, genaamd de Gleichschaltung, werd de voormalige, democratische Weimar Republiek veranderd tot een totalitaire staat. Wie had dat verwacht? Tegen het einde van 1933 werd Duitsland omgevormd tot een eenpartijstaat waarin alle Duits politieke instituties werden onderworpen aan het Naziregime. De rooskleurige perceptie van de ‘checks and balances’ bleek onnauwkeurig en de jaren daarna waren desastreus en tragisch voor Duitsland en de rest van de wereld. In de bovenstaande quote van de Duitse Joodse krant vind je een aanname die vaak wordt gemaakt door mensen in een democratische samenleving. Wanneer het gaat om opruiende politici, verwachten wij dat de haatdragende en onverdraagzame retoriek gecalculeerd is en omwille van electorale gewin is. Met andere woorden, deze anti-moslim retoriek dient alleen om kiezers over de streep te trekken. De giftige uitspraken worden aan de kant geschoven of als opportunistisch bestempeld met het oog op de aankomende verkiezingen. Zodra politici in de regering zitten, verwachten wij dat onze vertrouwde instituties de onliberale en antidemocratische voorstellen van het partijprogramma door de zeef halen. Erg triest, de slachtoffers van het naziregime waren te laat om te beseffen dat Hitler en zijn volgers elk woord meenden.

Waarom is dit belangrijk voor de Nederlandse moslimgemeenschap?

In Nederland is 90% van de discriminatie op grond van religie gericht tegen moslims.[2] Sinds 2018 bestaat er een gedeeltelijk verbod op gezichtsbedekkende kleding die vrijwel uitsluitend moslimvrouwen treft. Sinds 2008 probeert Marianne Thieme een geheel verbod op ritueel slachten in te voeren. In 2012 werd het voorstel door de Eerste Kamer verworpen omdat de godsdienstvrijheid te veel in het geding zou zijn. In 2018 is het toch nog gelukt om halal slachten enigszins te beperken. In artikel 44 staat dat een dier neergeschoten dient te worden als het tijdens het slachten niet binnen 40 seconden ongevoelig is voor pijn. Naar aanleiding van de controverses rondom het Haga Lyceum willen de VVD en PvdA de grondwet (artikel 23) wijzigen.[3] Dit artikel geeft de vrijheid om een school op te richten op basis van religie. En vergeet vooral niet hoe wij, tijdens de parlementaire ondervragingscommissie naar ongewenste beïnvloeding uit onvrije landen, op tv zagen hoe moslims werden ondervraagd over buitenlandse financieringen van moskeeën. Onder het adagium ‘wie betaalt, bepaalt’ trachten Kamerleden invloed vanuit zogenaamde onvrije landen aan banden te leggen. Al deze (potentiële) maatregelen bij elkaar genomen (voeding, manier van kleden, financieren, onderwijzen) tasten de vrijheden aan van een aanzienlijk deel van de Nederlandse bevolking.

En het meest alarmerende is niet zozeer de discriminerende of soms ronduit haatzaaiende uitspraken over moslims, maar hoe erg die retoriek nu al is genormaliseerd in de politiek en media. Neem het schokkende recente voorbeeld waarin SGP-lijstrekker Kees van der Staaij in Nieuwsuur spreekt over één van de beginselen van zijn partij, namelijk ‘het weren en uitroeien van alle afgoderij en valse godsdienst’. Op de vraag welke godsdienst daarmee bedoeld wordt, antwoordt Van der Staaij: ‘’Je zou aan de Islam kunnen denken.’’ Op dat moment schiet Mariëlle Tweebeeke van Nieuwsuur natuurlijk direct uit haar slof en vraagt boos hoe hij het in zijn hoofd haalt te stellen dat één miljoen Nederlanders en hun geloof volgens de SGP uitgeroeid moeten worden. Dat zou je denken althans. Maar dat gebeurde niet. Tweebeeke slikte het als zoete koek en verroerde letterlijk geen vin. Zij vroeg zich enkel af of katholieken daar ook onder vallen en of hij bereid was dat artikel dusdanig te nuanceren dat katholieken buiten schot blijven.[4] Ook elders was geen ophef (uit niet-islamitische hoek) en de Kamervragen bleven uit. Zie hier in levenden lijve de normalisering en brede acceptatie van oproepen en overtuigingen die hinten naar geweld.

Bouw instituties

Voor de Nederlandse moslimgemeenschap is het belangrijk dat wij lering trekken uit de geschiedenis. Wat gebeurde in Duitsland is jammer genoeg een les van onschatbare waarde. De normalisatie van de anti-moslimretoriek in de Tweede Kamer in combinatie met de doorgevoerde anti-moslim kamervoorstellen moeten ons wakker schudden. Het is een fout om te veronderstellen dat de volksvertegenwoordigers die via de democratische instituties zijn verkozen, niet in staat zijn om diezelfde instituties om zeep te helpen. Al helemaal wanneer bepaalde Kamerleden, zonder schaamte, het inperken van grondrechten voor moslims publiekelijk hebben aangekondigd. Deze instituties zijn niet in staat om zichzelf te beschermen en enkel je vertrouwen uitspreken heeft weinig zin. Bescherm de instituties door deel te nemen of door namens één op te treden. Bouw of kies een institutie waar jij als moslim om geeft – het parlement, een nieuwskrant, een politieke partij, een vereniging of een vakbond – en steun deze. Bied tegenwicht aan de alsmaar toenemende anti-moslimretoriek en draag je steentje bij aan het bestaansrecht van de Islam en moslims in Nederland.

[1] Snyder, 2017: 23-24

[2] Islamofobie in Nederland: nationaal verslag, 2018

[3] https://nos.nl/artikel/2301385-pvda-en-vvd-willen-via-grondwetswijziging-meer-grip-op-islamitisch-onderwijs.html

[4] https://twitter.com/Nieuwsuur/status/1365045332862771205?s=20

Het bericht Beschermt de rechtsstaat de moslimminderheid? verscheen eerst op Daliel.

In Nederland hebben we de neiging Amerikanen vaak te zien als een uit de hand gelopen versie van onszelf, de ultrakapitalisten. Alle aspecten van onze samenleving zijn daar toch een stuk gekker en net iets te overdreven. Dat kan gaan om hun rijkdom, om hun showbizz of om het formaat van hun medium burgers, in beide zinnen van het woord trouwens. Ook is alles wat hier fout gaat, daar vaak nóg erger: de armoede, het politiegeweld, de onderwereld en natuurlijk ook discriminatie en de daaruit voortvloeiende dubbele maat. Waar we in Nederland ook goed in zijn, is het onszelf ervan overtuigen dat, zolang we zo ver nog niet zijn, het hier allemaal wel prima is. Helaas blijkt echter steeds vaker dat die houding ons verder de afgrond in helpt. En het gestaar naar Amerikaanse sensatie maakt dat we die eigen problemen ook nog eens steeds minder lijken te (willen) zien, met Ruttes vermeende onbegrip voor de recente avondklokrellen als meest recente voorbeeld daarvan.

Van alles wat misging op 6 januari, raakte het politieoptreden mij persoonlijk het meest. Niet dat ik een pleitbezorger ben voor strenger politiegeweld, integendeel! Maar het enorme contrast tussen het politieoptreden tegen deze witte, rechtse meute en het veelal excessieve geweld tegen andere bevolkingsgroepen, is buitengewoon schandalig. Waar de rechtse woede van de ‘witte boze burger’ jaar in, jaar uit in het Westen op “begrip” van politici lijkt te kunnen rekenen, worden andere burgers door hun huidskleur, religie of ideologie dusdanig in een hoek gedrukt, dat vele van hen nu al niet meer hún boosheid of zorgen via democratische wegen durven te uiten. En hoewel dit ‘witte’ Nederlanders vreemd in de oren zal klinken, begrijpen leden van minderheidsgroepen dat dit ook in ons land aan de orde is.

Zelf kreeg ik hier direct mee te maken op de vroege ochtend van 4 september 2017, toen twee mannen met bivakmutsen op het dak waren geklommen van het Cornelius Haga Lyceum. Het zou de eerste schooldag worden voor mijn leerlingen. Hun eerste kennismaking met de middelbare school. Helaas begon hun onderwijscarrière met grote spandoeken boven de ingang en twee rechtse gekkies die heel Amerikaans naar de twaalfjarigen en hun ouders riepen dat ze extremisten, terroristen en salafisten zouden zijn, en dat ze Nederland maar zo snel mogelijk zouden moeten verlaten. Journalisten waren er vanaf het eerste moment. Agenten kwamen, ondanks dat er vlak voordat we hadden gebeld al een wagen was langsgereden, pas veel later.

De bivakmutsgekkies op het dak kregen ruim de tijd om kinderen en ouders met spandoeken toe te schreeuwen wat ze wilden. Agenten probeerden de mannen er eerst vriendelijk van te overtuigen om hun actie te staken en naar beneden te komen. Geen getrokken wapens, geen stoer politiegeschreeuw. Het handjevol kinderen – toen had de school slechts veertig tot vijftig leerlingen – zat in de aula toe te kijken hoe ik hen probeerde af te leiden, terwijl inmiddels ruim tien politieagenten in uniform rondjes om me heen liepen binnen (?!) het schoolgebouw. Welkom op de middelbare school!

Nadat de politie urenlang niets constructiefs had gedaan, kwam er uiteindelijk een hoogwerker om de heren rustig van het dak te escorteren. Daar bleef het bij. Toen ik later die week in de lerarenkamer zat met agenten die belangrijk genoeg waren om te kunnen spreken namens de politie, stelde ik ze verbitterd de vraag: ‘Wat als ik als moslim met een zwarte vlag op het dak van het Cheider (de Joodse school in Amsterdam Zuid) had gestaan, zonder ook maar iets te roepen… had de politie het dan ook zo traag en beschaafd aangepakt, of was ik er misschien van afgesniperd?’

‘Dat laatste, daar twijfel ik niet aan,’ antwoordde de agent spijtig, terwijl van hem af te lezen was hoe oprecht hij zich de dubbele maat realiseerde.

Deze casus staat niet op zichzelf. Waar politie, politiek én media (wettige of onwettige) uitingen van ontevredenheid door moslims of mensen van kleur veroordelen, (soms terecht) neerslaan of vaak simpelweg keihard negeren, wordt er met extremere uitingen door boos blank rechts, veelal begripvol en mild omgegaan. Zij worden gezien als het volk; de potentiële stemmers die weg moeten worden gehouden bij populistische partijen, en daarom vooral níét te horen moeten krijgen wat er aan hen mankeert. Nee, boos blank rechts moet vooral te horen krijgen hoe erg de elite haar  ‘zorgen’ zou delen. Zorgen die ze nota bene zelf voor het volk heeft gecreëerd.   

Helaas worden daarmee de problemen alleen maar meer gevoed en maakt deze houding rechts-populisme niet alleen sterker, maar ontmantelen andere (ook niet-rechtse) partijen daarmee simpelweg hun eigen mogelijkheden om een sterk tegengeluid te bieden. Wat dat betreft doen de Democraten het in Amerika toch een stuk beter. Ondanks hun vele tekortkomingen, durven zij wél een alternatief tegengeluid te presenteren en de helft van het volk te vertellen dat ze het mis heeft. Zo’n tegengeluid heb ik in Nederland nog niet echt gezien. Als de spierballentaal die tegen moslims wordt gebruikt zich nou eens wat minder zou richten op minderheden en meer tegen het groeiende gevaar op rechts, kunnen we misschien nog voorkomen dat iets soortgelijks als in het Capitool, ook in het hart van ónze democratie gebeurt. Maar wie durft dat risico aan?

Ik houd mijn hart vast voor wat er in 2021 komen zal. Hopelijk heb ik ongelijk.

Het bericht Een maand na de Capitoolrel: leer ervan, we zijn er bijna verscheen eerst op Daliel.

1. Moskeeën moeten af van hun selectieve rol

Laat ik vooropstellen dat ik erg positief ben over de oproep van de moskeeën aan het adres van de reljeugd en dat zij zo’n positieve en de-escalerende rol proberen in te nemen. Dit is vanuit de islamitische traditie gezien precies de rol die moskeeën zouden moeten innemen. Zij moeten op spiritueel, theologisch, maatschappelijk en politiek gebied met beide benen in de samenleving staan.

Tegelijkertijd zeg ik wel: waarom nemen de meeste moskeeën zo’n selectieve rol in? Waarom bestaat er zoveel selectiviteit aangaande de onderwerpen waarover de moskeeën en islamitische organisaties zich uitspreken? Er bestaan tal van hete hangijzers waar de moslimgemeenschap al jarenlang mee worstelt en waarover zij een half woord van de moskeeën hoopt te horen, maar waarover het oorverdovend stil blijft. Opmerkelijk genoeg laten de moskeeën wél van zich horen op het moment dat het gaat om dossiers die ‘veilig’ zijn vis-à-vis de politiek en de media.

Vele moskeeën die worden opgeroepen om zich uit te spreken over prangende thema’s geven daar vaak geen thuis aan, met als argument ‘dat zij geen problemen willen’.

Denk bijvoorbeeld aan de rol van de moskeeën toen vorig jaar de eer van de profeet (salla Allaahu ‘alayhi wa sallam) werd geschonden. Waar waren zij toen? Waar waren zij bij het nikabverbod? Bij het slachtverbod? Toen onze kinderen naar Syrië afreisden? Toen meerdere predikers – predikers die nota bene in hun eigen moskeeën actief waren! – aan de schandpaal werden genageld onder valse voorwendselen? Waarom lieten zij toen niets van zich horen? Waar was hun verantwoordelijkheidsgevoel toen?

De selectiviteit van de moskeeën reikt verder dan de thematiek alleen. Helaas moeten we ook waarnemen dat de meeste moskeeën zich vervreemd hebben van de jongere achterban en zich nauwelijks voor hen interesseren. Een van de veelgehoorde kritieken vanuit de jongerenhoek: ‘’De meeste moskeeën zijn enkel bezig met het organiseren van benefieten en het voeren van interne machtsstrijden. Zij weten nauwelijks wat ons bezighoudt, met welke onderwerpen wij worstelen en hoe zij ons het beste kunnen bereiken.’’ Als je dit verwijt bekijkt in het licht van het aantal daadwerkelijk actieve moskeeën in Nederland, dan spreek je al snel van een pijnlijke realiteit.

Laten we eerlijk zijn: de meeste moskeeën spelen nauwelijks een rol van betekenis in de levens van onze jongeren in de leeftijdscategorie van 12 tot 25 jaar. In vele dossiers merken we, met pijn in het hart, dat dit een gemiste kans is. Denk eens aan de rol die we kunnen spelen bij de jongeren die tot hun oren zijn verdronken in de drugshandel, om maar een actueel onderwerp te noemen of de loverboyproblematiek.

Als de moskeeën een rol van betekenis willen spelen binnen de moslimgemeenschap, dan moeten zij af van die selectiviteit. Er moet niet zoiets bestaan als ‘veilige dossiers’. De moskeeën moeten van iedereen en voor iedereen zijn, al betekent dit dat zij soms door weer en wind moeten gaan.

2. Geen individueel eigenaarschap in gedeelde dossiers, maar juist collectief eigenaarschap!

De massale oproepen van de moskeeën doen het bijna overkomen alsof de rellen een moslimprobleem zijn, terwijl dit feitelijk niet het geval is. De realiteit is dat melkwitte Urkers, Eindhovenaren en virus-wappies de aftrap hebben gegeven aan de chaos die we nu meemaken. Als we de beelden mogen geloven, doen zij, en vele andere nationaliteiten en kleuren, volop en wellustig mee aan de rellen.

Gemeenten geven jaarlijks miljoenen euro’s uit aan maatschappelijke organisaties, influencers, coaches, sleutelfiguren en zelfs religieuze organisaties (geen moskeeën!) die de jeugd op allerlei manieren vooruit moeten helpen. Waarom zouden kerken het probleem ook niet massaal naar zich toetrekken, wetende dat bijvoorbeeld een Urk zich in de biblebelt bevindt?

Moskeeën moeten zich broodnodig laten bijspijkeren op het gebied van imago en beeldvorming. Zij moeten leren om niet alleen de negatieve dossiers naar zich toe te trekken. Momenteel is het zo dat moskeeën enkel van zich laten horen op het moment dat het fout gaat, waardoor zij enkel in een negatieve context de krantenkoppen halen. Daarnaast moeten zij waken voor het creëren van individueel eigenaarschap in dossiers die juist cóllectief eigenaarschap vereisen.

Dit kan verwezenlijkt worden door in collectieve dossiers samen op te trekken met andere (welzijns)organisaties en stichtingen in de samenleving, alsook een handreiking te doen naar kerken en andere religieuze instanties. Tevens dient in de uitgaande oproepen en verklaringen altijd gehamerd te worden op de collectiviteit, om te voorkomen dat er individueel eigenaarschap wordt gecreëerd, het opeens een ‘moslimprobleem’ wordt en onze goede bedoelingen opeens het tegenovergestelde teweegbrengen.

3. Moskeeën: laat je niet wegzetten en eis erkenning en waardering

De nationale overheid en gemeenten plaatsen moskeeën en islamitische organisaties al jarenlang en stelselmatig in een negatief daglicht. ‘’Moskeeën roepen op tot uitreizen, zijn ondemocratisch, anti-integratief, prediken vrouwenonderdrukking, roepen op tot kindermishandeling, mogen geen buitenlandse financiering ontvangen…’’ De waslijst aan beschuldigingen en aantijgingen kent geen einde. Maar zodra de vlam in de pan slaat, worden de moskeeën weer van stal gehaald, bijna letterlijk, om de crisis te bezweren. Opeens worden moskeeën weer ‘partners’ genoemd, uitgenodigd voor gesprekken met de burgemeester (hoera!) en is alles goed en wel.

Maar let wel, zodra het probleem opgelost is, wordt de Koude Oorlog hervat en zie je onze moskeebestuurders weer met hun handen in hun haren aan de vergadertafels zitten: de zoveelste ongefundeerde verdachtmaking van hun overspelige (ex-)partner is een feit. Met deze ‘open relatie’ hebben onze moskeeën zichzelf veroordeeld tot boeman in goede tijden en niet-erkende redder in nood in slechte tijden. Iets waarmee zij zichzelf en de moslimgemeenschap erg tekortdoen.

Ik wil afsluiten met de woorden dat dit stuk absoluut geen aanval is op welke moskee of islamitische organisatie dan ook. Integendeel juist: ik hoop bij te dragen aan een ontwikkeling waarbij we als moslimgemeenschap slagvaardiger, volwassener en principiëler worden, zowel in woord als in daad.

Natuurlijk moet er ook gezegd worden dat er moskeeën en islamitische organisaties zijn die de afgelopen jaren hebben laten zien juist wél hun verantwoordelijkheid te nemen. Zij gaan heikele thema’s niet uit de weg, proberen in collectieve dossiers aansluiting te zoeken bij andere partijen in de samenleving, doen hun best de jongeren te bereiken en eisen dat stukje waardering en erkenning die hen toekomt op.

De moskeeën en organisaties die nog niet zo ver zijn, bied ik dit stuk ter visievorming aan.

Het bericht Hoe moskeeën in de #avondklokrellen zijn terechtgekomen verscheen eerst op Daliel.