Boeken, lezen en de bibliotheek. Het lijken wel relieken uit een ander tijdperk. Ik ben inmiddels al een aantal jaren schrijver van boeken in het segment van geschiedenis en probeer in die hoedanigheid om boeken en het ouderwets lezen van een goed boek te doen herleven. Het waren immers boeken en bibliotheken die de islamitische gouden eeuwen van kennis en wetenschap vormgaven.

Het eerste woord dat geopenbaard werd aan de Profeet Mohammed (vrede en zegeningen zij met hem) was: “Iqra” (lees!).

Willen wij dat gouden tijdperk weer geboorte geven, dan dienen wij weer net zo veel van boeken en de bijhorende kennis te houden als de vroegere moslims deden.

Het waren de moslims die de kennis over het maken van papier introduceerden. De moslimwereld verwierf de kunst van het papier maken in de achtste eeuw in Perzië en uiteindelijk brachten moslims het maken van papier naar Europa, via de islamitische beschaving van Al-Andalus.[1]

De moslims regeerden vanaf 711 over vrijwel het gehele Iberische schiereiland. Na een turbulente periode van verdeeldheid en interne conflicten, werd in 756 het Emiraat van Cordoba gesticht en begon een periode waarin kennis en wetenschap floreerde. Al-Andalus werd zo een brug van kennis tussen christelijk Europa en de islamitische wereld.

De kunst van papier stond centraal en maakte het grotendeels mogelijk dat de moslims de fakkel van beschaving droegen in middeleeuws Europa. Papierhistorici zoals Clapperton lijken het erover eens te zijn dat de kennis van papierproductie in het begin van de 10^e eeuw in Spanje verscheen. De stad Xativa, die door de moslims Shatiba werd genoemd, was het centrum van de papierindustrie.

De bekende moslimgeograaf Al-Idrissi bezocht Shatiba in 1150 en vermeldde erover:

Er wordt papier geproduceerd zoals nergens anders in de beschaafde wereld. Het papier uit Shatiba wordt naar het oosten en westen geëxporteerd.[2]

Met de kennis van papier begon een wetenschappelijke revolutie. Openbare bibliotheken verschenen in Bagdad, Caïro en Cordoba waar boeken van papier werden gemaakt. Boeken in theologie, jurisprudentie, wiskunde, geneeskunde en astronomie werden door islamitische geleerden geschreven en gekopieerd door speciale schrijvers met kostbare inkt en prachtige kalligrafie.

De grootste bibliotheken van de wereld stonden in Bagdad en Cordoba. Duizenden manuscripten werden er verzameld. De moslims begonnen te lezen en te leren over allerlei verschillende wetenschappen. De meest slimme geesten ontstonden in de islamitische wereld. Grote geleerden zoals Al-Khawarizmi, de vader van Algebra, en Al-Zahrawi, de vader van chirurgie, kunnen hierbij genoemd worden.

De vroegere moslims hielden zich bezig met kennis en boeken en stonden aan de wieg van vele hedendaagse wetenschappen. Deze revolutie van kennis begon op het moment dat Allah aan de Profeet Mohammed (vrede en zegeningen zij met hem) openbaarde: “Iqra”.

De moslims begonnen vanaf dat moment met lezen om hun Schepper en Zijn schepping beter te leren kennen. De moslim dient dus te lezen en kennis op te doen. Kennis is licht, een licht dat het pad verlicht in de duisternis van onwetendheid.

Ik sluit af met een quote van Malcolm X:

Wanneer je klaar bent met werken, kijk dan geen televisie. Wanneer je werk af is, zoek dan iets nuttigs om toe te voegen aan je verstand. Plan een uur in om een boek te lezen. En ik bedoel niet een stripboek. Lees iets waardoor je begrijpt wat er aan de hand is.

[1] R.H. Clapperton, Paper: An historic account of Its making

[2] Dard Hunter, Papermaking: The History and Technique of an Ancient Craft

Het bericht Lezen en boeken, het maakte ons ooit groots! verscheen eerst op Daliel.

Dit roept vragen op als:

Wat is de toekomst van islamitische begraafplaatsen in Nederland?

– Zouden moslims begraven worden in Nederland of in the eventuele islamitische land of herkomst?

– Is een uitvaartverzekering van belang en in hoeverre is dat islamitisch toegestaan?

– Wat moet ik als moslim überhaupt regelen op het moment dat een familielid overlijdt?

Met experts en professionals bespreken wij deze beladen thema’s in toegankelijke taal, zodat jij volledig bent bijgepraat!

Onze gasten zijn:

Arrahma Abdelhamid Kadi Ouahabi van Arrahma Nederland

Mohamad Azem Soebrati (Branchevereniging Islamitische Uitvaartorganisaties NL)

Mohamed Akkouh (docent islamitisch recht)

Lees ook het artikel over je erfenis. Heb je dat al geregeld? Lees hier over islamitisch erfrecht en waar je rekening mee moet houden.

Abonneer op onze Youtube-kanaal: youtube.com/Daliel Ontvang een herinnering via WhatsApp bij nieuwe uitzendingen: http://tiny.cc/7xwjuz

Het bericht Studio Daliel: Overlijden in Nederland verscheen eerst op Daliel.

Dit is een uitspraak die ik in mijn therapiepraktijk vaak hoor bij cliënten die een hulpvraag stellen nadat ze eerder hun toevlucht zochten bij imams, predikers of studenten van kennis maar niet voldoende geholpen konden worden, omdat de hulpvraag hun grenzen te boven gaat.

Dit brengt me bij de vraag wie in de eerste plaats moet worden aangesproken bij de aanwezigheid van psychische problemen of als mensen vastlopen in hun huwelijk of met de opvoeding van hun kinderen.

Vanuit een dominant discours binnen de moslimgemeenschap lijken er vaak een heleboel drempels te bestaan richting de reguliere geestelijke gezondheidszorg, wat maakt dat de stap naar een theoloog of prediker sneller wordt gezet. Dit is ook niet verwonderlijk aangezien de Islam geen ééndagsreligie is, maar alle facetten van het dagelijkse leven beschaduwd. Uiteraard is dit geen probleem als er vragen worden gesteld van spirituele aard. Maar wat doen we wanneer we kampen met ernstige psychische klachten? In dit artikel wil ik kort stilstaan bij een aantal foutieve aannames rondom de geestelijke gezondheidszorg en verduidelijken wat psychologen of psychotherapeuten te bieden hebben.

1. Waarom een psycholoog/therapeut bezoeken als ik Allah heb?

Bij sommige praktiserende moslims speelt het idee dat het vertrouwen op Allah (ook wel tawakkul genoemd) in het gedrang komt als ze een hulpverlener om hulp vragen. Ze wenden zich immers naar de schepping en ervaren dat ze daarmee de rug keren naar Allah, maar is dat echt zo?

Men vroeg aan shaych Ibn Baaz wat vertrouwen in Allah betekent, waarop hij zei:

“Het stellen van iemands vertrouwen in Allah houdt twee zaken in:

1. Vertrouwen op Allah en het geloven dat Hij de Enige is die ervoor zorgt dat getroffen maatregelen effectief zijn. Zijn Voorbeschikking is als volgt: Hij heeft alles voorbeschikt, berekend en geordend. Verheven en geprezen is Hij.

2. Het nemen van passende maatregelen. Het stellen van vertrouwen in Allah betekent niet dat je geen passende maatregelen dient te treffen. Het is gepast om je vertrouwen in Allah te leggen, maatregelen te nemen en je best hiervoor te doen. Degene die zich hiervan onthoudt, is tegen de Wetgeving van Allah en Zijn Bepaling ingegaan. Allah heeft ons bevolen om passende maatregelen te nemen en stimuleert ons om dit te doen. Ook beval Hij Zijn Boodschapper (vrede zij met hem) om dat te doen.”

Hier stelt de shaych duidelijk dat het vertrouwen op Allah niet betekent dat we eindeloos moeten wachten op miraculeuze oplossingen en dat we uit een passieve houding dienen te schieten. Het is fundamenteel onjuist om te denken dat je imaan op een zwak niveau is als je gespecialiseerde hulp zoekt voor een complex probleem, integendeel…

Het is goed dat je in een woelige brand Allah aanroept en hem smeekt om je bij te staan, maar vergeet vooral niet de brandweer te bellen!

2. Psychologen helpen enkel labiele of krankzinnige mensen

Een andere foutieve veronderstelling is dat je enkel de stap zet naar een psycholoog of therapeut als je niet meer helder kan nadenken of de controle volledig kwijt bent. Dit is een beeld dat heerst bij velen, ongetwijfeld gecreëerd of versterkt door films waar een eenzijdig beeld wordt getoond enerzijds, en gebrek aan educatie en dus onwetendheid rondom dit thema anderzijds. Er heerst dus onwetendheid over wat een psycholoog of therapeut precies doet. In het kennismakingsgesprek hoor ik opvallend vaak dat cliënten de verwachtingen hebben dat ik na één gesprek de persoon in kwestie heb ‘doorgrond’ en een doos vol oplossingen kan aanbieden.

In tegenstelling tot het heersende beeld, kan men omwille van allerhande problemen aankloppen bij een hulpverlener: van niet goed in je vel zitten tot overmatig piekeren, depressieve gevoelens, angsten, eetstoornissen, slaapproblemen, een laag zelfbeeld, partnerrelatieproblemen, onhandelbaar gedrag (bij kinderen), etc.

Ik begrijp dat de stap naar een hulpverlener niet eenvoudig is, het vraagt je immers om jezelf kwetsbaar te stellen en zeer persoonlijke zaken te delen met een onbekend persoon. Wij, psychologen, zijn echter opgeleid om bepaalde methodieken en theoretische kaders te gebruiken om mensen (nieuwe) inzichten mee te geven omtrent hun problemen in de hoop dat ze daar beter mee kunnen omgaan en hun problemen veranderd zien.

3. Ik zou nooit naar een psycholoog gaan omdat ze me zullen brainwashen en ver weg houden van religie

Helaas zie ik onder jonge praktiserende moslims vaak een verkeerd begrip van psychologie en dat dit vaak wordt verward met filosofie. Een psycholoog kan uiteraard nieuwsgierig zijn naar de ideologie van zijn/haar cliënt, maar een theologisch kader zal an sich nooit in twijfel getrokken of weerlegd worden.

Het is immers niet de bedoeling om aan cliënten mee te geven wat ze wel of niet moeten geloven. Wij bevragen in de eerste plaats het persoonlijke verhaal van cliënten om het totaalplaatje helder te krijgen. Adviezen geven om minder met religie bezig te zijn is echter niet de bedoeling, sterker nog, we proberen juist weg te blijven van waarheidsgevechten – daar waar filosofen juist wél naartoe werken.

Tegelijkertijd is het natuurlijk raadzaam om te kiezen voor een moslimpsycholoog, die culturele en religieuze achtergrond van de moslimpatiënt beter begrijpt.

4. Psychologen schrijven bij psychische problemen pillen voor waardoor je verandert in een plant

Allereerst mogen psychologen of therapeuten zelf geen medicatie voorschrijven. Het zijn vooral de psychiaters die een medicamenteuze aanpak uitwerken. De psycholoog of therapeut gebruikt enkel gesprekken (of lichaamsgerichte oefeningen) om cliënten te helpen met hun issues.

Betekent dit dat medicatie helemaal niet ter sprake komt bij ons? Uiteraard wel, maar hier grijpen we vooral naar als we het gevoel hebben dat bepaalde complexe problemen in die mate aanwezig zijn dat medicatie moet worden voorgeschreven om weer tot rust te kunnen komen.

Wij geloven dan ook niet in medicatie als structurele oplossing, maar slechts als middel om rust, controle en stabiliteit in te bouwen in het leven van de cliënten. Er moet dan ook sprake zijn van een verontrustende situatie vooraleer men überhaupt kiest voor een medicamenteuze aanpak. Medicatie kan samengevat bepaalde symptomen de kop indrukken, maar het neemt de kern van

het probleem niet weg. In de praktijk zien we dan ook vrijwel altijd dat een medicamenteuze behandeling gepaard gaat met gesprekstherapie.

5. Ik kan niet praten over islamitische aspecten met een psycholoog, ze zullen het nooit begrijpen

Het klopt dat een psycholoog geen theoloog is, maar dat betekent niet automatisch dat psychologen totaal geen kaas hebben gegeten van de fundamenten van de Islam.

Tegenwoordig zijn er in de grote steden in Nederland en België vaker psychologen te vinden met een islamitische achtergrond die spiritualiteit ook een plaats geven in het spreken.

Sterker nog, vanuit onze praktijk Al Miezaan komen religie en fiqh (jurisprudentie) in de meeste gevallen aan bod tijdens de therapeutische gesprekken. Ik wil wel benadrukken dat er geen fatawa worden uitgevaardigd bij ons, maar indien nodig raadplegen we imams of Islamdocenten als daar diepgaande of complexe vragen over worden gesteld.

Andersom krijgen we soms doorverwijzingen van imams of Islamdocenten als cliënten een hulpvraag stellen rond rituelen die zijn uitgemond in een vorm van dwang, bijvoorbeeld bij spirituele OCS (obsessieve-compulsieve stoornis). Dit is een stoornis waarbij mensen op dwangmatige wijze bezig zijn met spirituele handelingen, waardoor ze zichzelf daar volledig in verliezen en de controle kwijt raken. Een veelvoorkomend voorbeeld is de preoccupatie met het meermaals wassen van bepaalde lichaamsdelen tijdens het verrichten van de wudoe om er zeker van te zijn dat de rituele wassing volledig en correct werd uitgevoerd.

Vandaag de dag is er dan ook een degelijk aanbod aan islamitische hulpverleners die voldoende theoretische kaders mee hebben rond de ontwikkeling van mentale stoornissen én daarnaast ook feeling hebben met islamitische rituelen en de jurisprudentie daarrond. Dit maakt dat beide werelden mooi samenvloeien in een hulpverleningslandschap.

6. De gelovige is een spiegel voor de gelovige

Het is overgeleverd door Aboe Hoerayrah dat de Profeet (vrede zij met hem) zei: “De gelovige is een spiegel voor de gelovige.”1

In moderne Islamic Counselling praktijken wordt dit als vertrekpunt genomen voor een therapeutische basishouding in een hulpverleningsrelatie. Een therapeut heeft naar analogie van een spiegel de taak om (in een vertrouwelijke omgeving) te projecteren wat hij/zij op afstand hoort, ziet en voelt bij de cliënt.

Dat het leven soms uitdagingen met zich meebrengt is een belofte van Allah. Hij – soebhanahoe wa ta’ala – vermeldt in de Koran het volgende vers:

Denken de mensen (werkelijk) dat zij met rust zullen worden gelaten, als zij zeggen: “Wij geloven”, en dat zij niet beproefd zullen worden? En voorzeker, Wij hebben degenen vóór hen beproefd. En Allah zal zeker degenen die oprecht zijn tonen en Hij zal zeker de leugenaars tonen.  (Soerah al-‘Ankaboet, vers 2-3)

Beproevingen zijn nu eenmaal een onderdeel van het leven, maar dit mag niet betekenen dat we in een passieve houding mogen schieten en dienen te wachten tot een oplossing uit de hemel valt.

Wanneer men geruime tijd onderhevig is aan stress, dan ontstaat er vaak een patroon van handelingen, gedachten en gevoelens die de moeilijkheden op zich niet wegnemen. Dan kan het een grote meerwaarde zijn om daarover in dialoog te gaan met iemand die de verantwoordelijkheid heeft om op een open en eerlijke manier inzichten mee te geven. Inzichten die inefficiënte patronen kunnen breken en de cliënt op een andere, frisse manier kan doen kijken naar de issues die zich voordoen.

Hoe ontlastend moet het wel niet zijn om – in een maakbare wereld waar veel draait rond het tonen van vaardigheden, bezittingen en kennis – in alle eerlijkheid je hart te kunnen luchten bij een vertrouwelijke figuur die je de hand uitreikt om samen op zoek te gaan naar oplossingen?

Het is eigen aan de mens dat beproevingen – in welke vorm dan ook – hen overvallen, maar het is ook van de natuurlijke aanleg van de mens om problemen te verhelpen. Hoe menselijk ben jij in deze?

Het bericht Als moslim naar de psycholoog?! verscheen eerst op Daliel.

De wrede soldaten van de farao vormden een van de machtigste legers van die tijd. De verhouding was buitengewoon scheef en de brute, goed uitgeruste troepen raasden in volle vaart richting het machteloze, vluchtende volk! En ineens stonden profeet Moesaa en zijn volk aan de rand van de zee. De weg liep dood. Doodsangst en wanhoop overmeesterden de zwakke zielen; voor hen lag de zee, achter hen naderde het wrede leger. De spanningen liepen nog eens op toen het stof in de verte hoog de hemel in rees en het leger achter de woestijnheuvels tevoorschijn kwam. Alles wees erop dat het volk verdoemd was.

Ondanks dat Allah hen veel wonderen had laten aanschouwen en ze met eigen ogen hadden meegemaakt dat Allah tot alles in staat is (dus ook tot het redden van een menigte vluchtelingen van het Egyptische leger), verloren velen van hen het vertrouwen in Allah de Verhevene en Zijn belofte. En dat terwijl Hij de Profeet Moesaa juist had gestuurd om hen te redden en om hen een hoge status te geven.

De mensen begonnen te klagen… Alsmaar klagen! Zij begonnen de Profeet dingen te verwijten totdat hij een einde maakte aan hun geklaag en de beslissende woorden sprak: “Welnee, voorwaar, Allah is met mij, en Hij zal mij leiden.”

Allah redde Zijn Profeet op de manier die Hij verkoos en op het moment dat Hij verkoos. Door Zijn Barmhartigheid heeft Hij het volk van Banoe Israa`iel meegenomen in Zijn genade en heeft Hij hen gered en rekende af met de farao. Aan de macht van de Almachtige kon het gigantische leger niet ontsnappen. En zowel de Banoe Israa`iel als wijzelf, dienen te allen tijde te beseffen dat het beschamend is om het vertrouwen in de Schepper en Zijn macht te verliezen in moeilijke tijden. Die les en die dag gingen de geschiedenis in en werden generatie op generatie herdacht als de dag van ‘Aashoeraa.

Allah is met mij, Allah is met ons?

De dag van ‘Aashoeraa herinnert ons aan de hoop die Allah doet ontstaan uit wanhoop. Het is de redding die tevoorschijn komt in tijden van radeloosheid, net als wanneer zachte, groene bladeren de harde, droge en ‘dode’ zaadjes doorbreken om er doorheen te groeien. De dag van ‘Aashoeraa bewijst dat de redding van Allah altijd nabij is, maar dat deze soms wordt vertraagd door ons ongeduld, of omdat we klagen en dreigen op te geven. Allah neemt nooit zomaar afstand van iemand zolang deze persoon zelf geen afstand neemt van zijn enige mogelijke redder, Allah.

Achter de woorden van Profeet Moesaa (‘alayhi assalaam) gaat ook een diepere betekenis schuil. Dat komt naar voren wanneer je ze vergelijkt met de woorden van Profeet Mohammed (sallallaahu ‘alayhi wa sallam) tijdens de hidjrah (migratie). De Profeet Moesaa zei tegen Banoe Israa`iel: “Welnee, voorwaar, Allah is met mij, en Hij zal mij leiden.” Dit terwijl Profeet Mohammed zei tegen zijn metgezel Aboe Bakr, toen deze zich zorgen maakte over de Profeet: “Treur niet, voorwaar, Allah is met ons.”

De houding van Banoe Israa`iel heb ik zojuist omschreven. De houding van Aboe Bakr daarentegen, was die van iemand die zaken opofferde voor Allah en Zijn Boodschapper. Hij maakte zich geen zorgen over zichzelf, maar over de Boodschapper en zijn boodschap, waardoor tot de dag van vandaag in de Koran wordt bevestigd dat Aboe Bakr de nabijheid van Allah verdiende: “Allah is met ons.” Wat een voortreffelijke eer die niet te evenaren is wanneer Allah letterlijk bevestigt dat Hij met jou is!

Allah is met jou zolang Hij aanwezig is in jouw hart en in jouw leven; in jouw hart in de vorm van jouw liefde en loyaliteit en in jouw leven in de vorm van jouw gehoorzaamheid en het waken over Zijn voorschriften. Profeet Mohammed (sallallaahu ‘alayhi wa sallam) zei: “Waak over (de voorschriften van) Allah en Hij zal over jou waken.”[1]

De grote dag van ‘Aashoeraa is een dag die hoop geeft maar ook de formule van succes duidelijk maakt. Wij leren van ons geloof om belangrijke dagen en gelegenheden te gebruiken als reflectie- en leermomenten om dichterbij Allah te komen en niet om te gebruiken voor vermaak en voor het vieren van feesten. De Profeet werd gevraagd waarom hij op maandagen vastte, waarop hij antwoordde: “Op deze dag ben ik geboren”.[2] Hij gebruikte deze dag om extra aanbiddingen te verrichten en niet om het te vieren. De Profeet beval de metgezellen de dag van ‘Aashoeraa te vasten omdat het de dag is waarop Allah de Profeet Moesaa heeft gered. ‘Aashoeraa is een dag van extra aanbiddingen en een moment om stil te staan bij de lering(en) van deze dag, zodat wij onze harten koppelen aan de Heer der werelden en beseffen dat Hij onze enige redder is en dat het enige echte succes, (dicht) bij Hem te vinden is.

Moge Allah ons vasten en alle goede daden accepteren.

[1] At-Tirmidhie

[2] Sahieh Muslim

Het bericht ‘Aashoeraa: de dag van hoop verscheen eerst op Daliel.

In tegenstelling tot wat bepaalde moslims denken, is dit niet ‘het ware gezicht van het secularisme’. Sla het Oude Testament of de joodse geschriften er maar eens op na en bedenk in welke mate de inhoud ervan overeenkomt met ‘de waarden van de Republiek’.

Terechte vraag: Hoe vaak lezen jullie dat dominees of rabbijnen worden ontslagen in Frankrijk? Als het werkelijk ging om het “ware gezicht van het secularisme” dan zou deze afschuwelijke politieke lijn ook waargenomen moeten worden ten aanzien van andere geloofsgemeenschappen, wat niet het geval is.

Er is dan ook geen sprake van secularisme maar van religieuze apartheid en islamofobie. Overigens probeerde de minister de imam ook nog eens extra te vernederen (lees: in ongeloof te laten vallen), door hem een aanbod te doen: neem afstand van de Koranverzen en je mag weer aan het werk en je verblijfsvergunning wordt niet ingetrokken. De imam weigerde uiteraard, wal-hamdulillaah, waarop de minister te kennen gaf dat zij werken aan zijn uitzetting.

Ver van ons bed

Helaas onderschatten vele moslims de ernst van dit soort gebeurtenissen. Immers, dit speelt zich toch ver van onze bedden af en in Nederland zal het echt niet zo’n vaart lopen, toch? Niets is minder waar. We hebben de afgelopen jaren namelijk gezien dat er een verschrikkelijke, islamofobe wind waait door heel Europa en de gevolgen worden steeds duidelijker merkbaar. Ook in Nederland.

Om je geheugen op te frissen, dit is hoe de vrijheid van meningsuiting voor islampredikers in Nederland steeds meer ingeperkt werd:

– Eerst sprak men in Nederland over extreme buitenlandse predikers. Hier moest een ban op komen.

– Hierna ging het over buitenlandse predikers in het algemeen. Voor jullie beeldvorming: het is zo’n beetje onmogelijk geworden om een visum te regelen voor een buitenlandse Shaych of geleerde.

– Vervolgens werden de pijlen gericht op de Arabischsprekende predikers in Nederland.

– Als kers op de taart worden de pijlen nu keer op keer gericht op de Nederlandssprekende predikers, die hier geboren en getogen zijn en zich netjes binnen de kaders van de wet bewegen (zonder hiermee te impliceren dat eerdergenoemden dit niet deden).

Ook in Frankrijk ging het stapsgewijs. Eerst had men het over ‘een extreme interpretatie van de Koran’. Het probleem lag dus niet in de Koran zelf, maar in de interpretatie die mensen eraan toekenden.

Je kunt je wel voorstellen hoe blij de munaafiqoen (hypocrieten), onwetende moslims en zakkenvullers waren met dit standpunt. Immers, ons heilige boek wordt gewoon geaccepteerd.

Het heeft niet lang geduurd alvorens men ronduit durfde te zeggen dat het probleem ligt in de Koran zelf. Ik kan me volgens mij ook herinneren dat een politicus in Nederland zoiets gezegd heeft…

Om verder te gaan met het lijstje aan beperkingen waarmee wij in Nederland geconfronteerd worden:

– Het verbod op buitenlandse financiering. We hebben zelfs een hele parlementaire ondervragingscommissie achter de kiezen.

– De perikelen rondom het onverdoofd slachten.

– Het niqabverbod.

– Het bemoeilijken van het stichten van islamitische scholen.

Onwettig of onwenselijk?

En de lijst gaat door. Ik sprak een tijdje geleden een advocaat en professor die aangaf dat hij één van de weinige juristen is die zich verzet tegen het onderscheid tussen onwettig en onwenselijk. Ja, als imam kan je in Nederland vervolgd worden op het moment dat je iets zegt dat ’onwenselijk’ is, al valt het gewoon binnen de wet. Denk eens goed na over wat de mogelijke gevolgen zijn van dit gegeven.

Denk je nog steeds dat de Franse casus ver van ons bed ligt?

Misschien dat er moslims zijn die denken dat het allemaal wel meevalt. Zolang wij moslims niet fysiek kwaad worden gedaan en worden uitgemoord, zoals dat wel gebeurde bij de Bosniërs, dan valt het allemaal wel mee. Maar is dat echt zo?

Ik zal je een ellenlang betoog besparen over wat haatboodschappen en angst kunnen doen met mensen.

Ik wil je enkel vragen: wat voor zin heeft je leven nog op het moment dat je de Woorden van Allah de Verhevene niet ongestraft kunt lezen?

Een geleerde van de vrome voorgangers vroeg zijn student: “Ken jij de Koran uit jouw hoofd?”

De student antwoordde: “Nee.” De Shaych zei: “Wat een gemis! Waarmee vind jij jouw geluk dan? Waarmee kom jij dan tot rust?”

Wat voor zin heeft het leven nog op het moment dat je niet kunt leven voor hetgeen waarvoor je bent geschapen? Op het moment dat je niet langer de overtuiging mag dragen die voorgeschreven is door de Heer der Werelden, wat voor zin heeft het leven dan?

Aan ons moslims in Nederland is het om niet neer te kijken op het Franse voorbeeld; aan ons is het om dit op de voet te volgen. Tevens aan ons moslims de taak om onze handen ineen te slaan en op alle niveaus een (uiteraard figuurlijke) vuist te vormen tegen deze gevaarlijke islamofobe wind.

Het bericht Oprukkende religieuze apartheid in Europa verscheen eerst op Daliel.

In Nederland hebben we de neiging Amerikanen vaak te zien als een uit de hand gelopen versie van onszelf, de ultrakapitalisten. Alle aspecten van onze samenleving zijn daar toch een stuk gekker en net iets te overdreven. Dat kan gaan om hun rijkdom, om hun showbizz of om het formaat van hun medium burgers, in beide zinnen van het woord trouwens. Ook is alles wat hier fout gaat, daar vaak nóg erger: de armoede, het politiegeweld, de onderwereld en natuurlijk ook discriminatie en de daaruit voortvloeiende dubbele maat. Waar we in Nederland ook goed in zijn, is het onszelf ervan overtuigen dat, zolang we zo ver nog niet zijn, het hier allemaal wel prima is. Helaas blijkt echter steeds vaker dat die houding ons verder de afgrond in helpt. En het gestaar naar Amerikaanse sensatie maakt dat we die eigen problemen ook nog eens steeds minder lijken te (willen) zien, met Ruttes vermeende onbegrip voor de recente avondklokrellen als meest recente voorbeeld daarvan.

Van alles wat misging op 6 januari, raakte het politieoptreden mij persoonlijk het meest. Niet dat ik een pleitbezorger ben voor strenger politiegeweld, integendeel! Maar het enorme contrast tussen het politieoptreden tegen deze witte, rechtse meute en het veelal excessieve geweld tegen andere bevolkingsgroepen, is buitengewoon schandalig. Waar de rechtse woede van de ‘witte boze burger’ jaar in, jaar uit in het Westen op “begrip” van politici lijkt te kunnen rekenen, worden andere burgers door hun huidskleur, religie of ideologie dusdanig in een hoek gedrukt, dat vele van hen nu al niet meer hún boosheid of zorgen via democratische wegen durven te uiten. En hoewel dit ‘witte’ Nederlanders vreemd in de oren zal klinken, begrijpen leden van minderheidsgroepen dat dit ook in ons land aan de orde is.

Zelf kreeg ik hier direct mee te maken op de vroege ochtend van 4 september 2017, toen twee mannen met bivakmutsen op het dak waren geklommen van het Cornelius Haga Lyceum. Het zou de eerste schooldag worden voor mijn leerlingen. Hun eerste kennismaking met de middelbare school. Helaas begon hun onderwijscarrière met grote spandoeken boven de ingang en twee rechtse gekkies die heel Amerikaans naar de twaalfjarigen en hun ouders riepen dat ze extremisten, terroristen en salafisten zouden zijn, en dat ze Nederland maar zo snel mogelijk zouden moeten verlaten. Journalisten waren er vanaf het eerste moment. Agenten kwamen, ondanks dat er vlak voordat we hadden gebeld al een wagen was langsgereden, pas veel later.

De bivakmutsgekkies op het dak kregen ruim de tijd om kinderen en ouders met spandoeken toe te schreeuwen wat ze wilden. Agenten probeerden de mannen er eerst vriendelijk van te overtuigen om hun actie te staken en naar beneden te komen. Geen getrokken wapens, geen stoer politiegeschreeuw. Het handjevol kinderen – toen had de school slechts veertig tot vijftig leerlingen – zat in de aula toe te kijken hoe ik hen probeerde af te leiden, terwijl inmiddels ruim tien politieagenten in uniform rondjes om me heen liepen binnen (?!) het schoolgebouw. Welkom op de middelbare school!

Nadat de politie urenlang niets constructiefs had gedaan, kwam er uiteindelijk een hoogwerker om de heren rustig van het dak te escorteren. Daar bleef het bij. Toen ik later die week in de lerarenkamer zat met agenten die belangrijk genoeg waren om te kunnen spreken namens de politie, stelde ik ze verbitterd de vraag: ‘Wat als ik als moslim met een zwarte vlag op het dak van het Cheider (de Joodse school in Amsterdam Zuid) had gestaan, zonder ook maar iets te roepen… had de politie het dan ook zo traag en beschaafd aangepakt, of was ik er misschien van afgesniperd?’

‘Dat laatste, daar twijfel ik niet aan,’ antwoordde de agent spijtig, terwijl van hem af te lezen was hoe oprecht hij zich de dubbele maat realiseerde.

Deze casus staat niet op zichzelf. Waar politie, politiek én media (wettige of onwettige) uitingen van ontevredenheid door moslims of mensen van kleur veroordelen, (soms terecht) neerslaan of vaak simpelweg keihard negeren, wordt er met extremere uitingen door boos blank rechts, veelal begripvol en mild omgegaan. Zij worden gezien als het volk; de potentiële stemmers die weg moeten worden gehouden bij populistische partijen, en daarom vooral níét te horen moeten krijgen wat er aan hen mankeert. Nee, boos blank rechts moet vooral te horen krijgen hoe erg de elite haar  ‘zorgen’ zou delen. Zorgen die ze nota bene zelf voor het volk heeft gecreëerd.   

Helaas worden daarmee de problemen alleen maar meer gevoed en maakt deze houding rechts-populisme niet alleen sterker, maar ontmantelen andere (ook niet-rechtse) partijen daarmee simpelweg hun eigen mogelijkheden om een sterk tegengeluid te bieden. Wat dat betreft doen de Democraten het in Amerika toch een stuk beter. Ondanks hun vele tekortkomingen, durven zij wél een alternatief tegengeluid te presenteren en de helft van het volk te vertellen dat ze het mis heeft. Zo’n tegengeluid heb ik in Nederland nog niet echt gezien. Als de spierballentaal die tegen moslims wordt gebruikt zich nou eens wat minder zou richten op minderheden en meer tegen het groeiende gevaar op rechts, kunnen we misschien nog voorkomen dat iets soortgelijks als in het Capitool, ook in het hart van ónze democratie gebeurt. Maar wie durft dat risico aan?

Ik houd mijn hart vast voor wat er in 2021 komen zal. Hopelijk heb ik ongelijk.

Het bericht Een maand na de Capitoolrel: leer ervan, we zijn er bijna verscheen eerst op Daliel.

1. Moskeeën moeten af van hun selectieve rol

Laat ik vooropstellen dat ik erg positief ben over de oproep van de moskeeën aan het adres van de reljeugd en dat zij zo’n positieve en de-escalerende rol proberen in te nemen. Dit is vanuit de islamitische traditie gezien precies de rol die moskeeën zouden moeten innemen. Zij moeten op spiritueel, theologisch, maatschappelijk en politiek gebied met beide benen in de samenleving staan.

Tegelijkertijd zeg ik wel: waarom nemen de meeste moskeeën zo’n selectieve rol in? Waarom bestaat er zoveel selectiviteit aangaande de onderwerpen waarover de moskeeën en islamitische organisaties zich uitspreken? Er bestaan tal van hete hangijzers waar de moslimgemeenschap al jarenlang mee worstelt en waarover zij een half woord van de moskeeën hoopt te horen, maar waarover het oorverdovend stil blijft. Opmerkelijk genoeg laten de moskeeën wél van zich horen op het moment dat het gaat om dossiers die ‘veilig’ zijn vis-à-vis de politiek en de media.

Vele moskeeën die worden opgeroepen om zich uit te spreken over prangende thema’s geven daar vaak geen thuis aan, met als argument ‘dat zij geen problemen willen’.

Denk bijvoorbeeld aan de rol van de moskeeën toen vorig jaar de eer van de profeet (salla Allaahu ‘alayhi wa sallam) werd geschonden. Waar waren zij toen? Waar waren zij bij het nikabverbod? Bij het slachtverbod? Toen onze kinderen naar Syrië afreisden? Toen meerdere predikers – predikers die nota bene in hun eigen moskeeën actief waren! – aan de schandpaal werden genageld onder valse voorwendselen? Waarom lieten zij toen niets van zich horen? Waar was hun verantwoordelijkheidsgevoel toen?

De selectiviteit van de moskeeën reikt verder dan de thematiek alleen. Helaas moeten we ook waarnemen dat de meeste moskeeën zich vervreemd hebben van de jongere achterban en zich nauwelijks voor hen interesseren. Een van de veelgehoorde kritieken vanuit de jongerenhoek: ‘’De meeste moskeeën zijn enkel bezig met het organiseren van benefieten en het voeren van interne machtsstrijden. Zij weten nauwelijks wat ons bezighoudt, met welke onderwerpen wij worstelen en hoe zij ons het beste kunnen bereiken.’’ Als je dit verwijt bekijkt in het licht van het aantal daadwerkelijk actieve moskeeën in Nederland, dan spreek je al snel van een pijnlijke realiteit.

Laten we eerlijk zijn: de meeste moskeeën spelen nauwelijks een rol van betekenis in de levens van onze jongeren in de leeftijdscategorie van 12 tot 25 jaar. In vele dossiers merken we, met pijn in het hart, dat dit een gemiste kans is. Denk eens aan de rol die we kunnen spelen bij de jongeren die tot hun oren zijn verdronken in de drugshandel, om maar een actueel onderwerp te noemen of de loverboyproblematiek.

Als de moskeeën een rol van betekenis willen spelen binnen de moslimgemeenschap, dan moeten zij af van die selectiviteit. Er moet niet zoiets bestaan als ‘veilige dossiers’. De moskeeën moeten van iedereen en voor iedereen zijn, al betekent dit dat zij soms door weer en wind moeten gaan.

2. Geen individueel eigenaarschap in gedeelde dossiers, maar juist collectief eigenaarschap!

De massale oproepen van de moskeeën doen het bijna overkomen alsof de rellen een moslimprobleem zijn, terwijl dit feitelijk niet het geval is. De realiteit is dat melkwitte Urkers, Eindhovenaren en virus-wappies de aftrap hebben gegeven aan de chaos die we nu meemaken. Als we de beelden mogen geloven, doen zij, en vele andere nationaliteiten en kleuren, volop en wellustig mee aan de rellen.

Gemeenten geven jaarlijks miljoenen euro’s uit aan maatschappelijke organisaties, influencers, coaches, sleutelfiguren en zelfs religieuze organisaties (geen moskeeën!) die de jeugd op allerlei manieren vooruit moeten helpen. Waarom zouden kerken het probleem ook niet massaal naar zich toetrekken, wetende dat bijvoorbeeld een Urk zich in de biblebelt bevindt?

Moskeeën moeten zich broodnodig laten bijspijkeren op het gebied van imago en beeldvorming. Zij moeten leren om niet alleen de negatieve dossiers naar zich toe te trekken. Momenteel is het zo dat moskeeën enkel van zich laten horen op het moment dat het fout gaat, waardoor zij enkel in een negatieve context de krantenkoppen halen. Daarnaast moeten zij waken voor het creëren van individueel eigenaarschap in dossiers die juist cóllectief eigenaarschap vereisen.

Dit kan verwezenlijkt worden door in collectieve dossiers samen op te trekken met andere (welzijns)organisaties en stichtingen in de samenleving, alsook een handreiking te doen naar kerken en andere religieuze instanties. Tevens dient in de uitgaande oproepen en verklaringen altijd gehamerd te worden op de collectiviteit, om te voorkomen dat er individueel eigenaarschap wordt gecreëerd, het opeens een ‘moslimprobleem’ wordt en onze goede bedoelingen opeens het tegenovergestelde teweegbrengen.

3. Moskeeën: laat je niet wegzetten en eis erkenning en waardering

De nationale overheid en gemeenten plaatsen moskeeën en islamitische organisaties al jarenlang en stelselmatig in een negatief daglicht. ‘’Moskeeën roepen op tot uitreizen, zijn ondemocratisch, anti-integratief, prediken vrouwenonderdrukking, roepen op tot kindermishandeling, mogen geen buitenlandse financiering ontvangen…’’ De waslijst aan beschuldigingen en aantijgingen kent geen einde. Maar zodra de vlam in de pan slaat, worden de moskeeën weer van stal gehaald, bijna letterlijk, om de crisis te bezweren. Opeens worden moskeeën weer ‘partners’ genoemd, uitgenodigd voor gesprekken met de burgemeester (hoera!) en is alles goed en wel.

Maar let wel, zodra het probleem opgelost is, wordt de Koude Oorlog hervat en zie je onze moskeebestuurders weer met hun handen in hun haren aan de vergadertafels zitten: de zoveelste ongefundeerde verdachtmaking van hun overspelige (ex-)partner is een feit. Met deze ‘open relatie’ hebben onze moskeeën zichzelf veroordeeld tot boeman in goede tijden en niet-erkende redder in nood in slechte tijden. Iets waarmee zij zichzelf en de moslimgemeenschap erg tekortdoen.

Ik wil afsluiten met de woorden dat dit stuk absoluut geen aanval is op welke moskee of islamitische organisatie dan ook. Integendeel juist: ik hoop bij te dragen aan een ontwikkeling waarbij we als moslimgemeenschap slagvaardiger, volwassener en principiëler worden, zowel in woord als in daad.

Natuurlijk moet er ook gezegd worden dat er moskeeën en islamitische organisaties zijn die de afgelopen jaren hebben laten zien juist wél hun verantwoordelijkheid te nemen. Zij gaan heikele thema’s niet uit de weg, proberen in collectieve dossiers aansluiting te zoeken bij andere partijen in de samenleving, doen hun best de jongeren te bereiken en eisen dat stukje waardering en erkenning die hen toekomt op.

De moskeeën en organisaties die nog niet zo ver zijn, bied ik dit stuk ter visievorming aan.

Het bericht Hoe moskeeën in de #avondklokrellen zijn terechtgekomen verscheen eerst op Daliel.