Afhankelijk versus onafhankelijk

De stam van het woord samad, sa-ma-da, duidt op het zich wenden tot een superieur iets of iemand voor een behoefte die men niet zelf kan vervullen. De vroegere Arabieren noemden hun stamhoofd samad, omdat ze voor het nemen van beslissingen afhankelijk waren van hem. Een strijder werd samad genoemd wanneer hij langdurig zonder eten en drinken kon en daardoor in staat was bij een veldslag zijn stam de overwinning te bezorgen. Iemands positie ten opzichte van as-samad wordt dus gekenmerkt door afhankelijkheid, inferioriteit en tekortkomingen.

Als Naam van Allah verwijst as-Samad naar Degene Die volmaakt is in Zijn Kennis, Zijn Macht, Zijn Wijsheid, Zijn Eer en Verhevenheid, Zijn Soevereiniteit en Die volmaakt is in al Zijn Eigenschappen. Daarom is as-Samad Degene naar wie de schepping zich wendt vanwege de eigen tekortkomingen en zwakheden. Allah is immers volmaakt en kent geen tekortkomingen en zwakheden. Hij is de Onafhankelijke en heeft niets of niemand nodig, terwijl wij en de rest van de schepping afhankelijk zijn en niet zonder Hem kunnen.

Soerah al-Iglaas, de enige plaats in de Koran waar de Naam as-Samad voorkomt, leert ons dat Allah geen ouders of nakomelingen heeft. Het is een teken van zwakte en afhankelijkheid om ouders of kinderen nodig te hebben. Wij hebben ouders nodig voor verzorging in onze jonge jaren en kinderen om ons te verzorgen als we ouder worden. Dit alles is niet van toepassing op Allah. De soerah maakt ook duidelijk dat de eigenschap van samadiyyah (volmaaktheid) in absolute vorm alleen aan Allah toebehoort: ‘Zeg, Hij is Allah, de Enige’[1].

Zwak versus vrij van begeerten

Er is nog een ander taalkundig aspect aan samad: datgene wat stevig, solide en onveranderlijk is, wat massief is zonder holten. Allah heeft geen holte die gevuld moet worden en is behoefteloos. Ook de engelen zijn in dit opzicht samad; ook zij hebben geen ingewanden en andere holtes. Ze kennen geen begeerten en zijn daardoor Allah altijd gehoorzaam. Dit vormt een groot contrast met de mens, zoals de volgende hadieth laat zien:

Anas radiallaahu ‘anhu overleverde dat de Profeet sallallaahu ‘alayhi wa sallam vertelde: ‘Toen Allah Adam zijn vorm had gegeven in het Paradijs, liet Hij hem zo staan zolang als Hij wilde. Iblies liep om hem heen om hem te bekijken. Toen hij zag dat hij hol was van binnen, wist hij dat hij [de mens] zwak was geschapen en zich niet zou kunnen beheersen.’[2]

Was het niet vanwege onze begeerten en behoeften, dan zouden we Allah kunnen aanbidden zoals de engelen dat doen. In plaats daarvan zijn we in een constante strijd verwikkeld om onze verlangens en begeerten onder controle te houden en niet in de weg te laten zitten bij het aanbidden van Allah. Een hadieth luidt: ‘’Niemand van jullie gelooft [volledig] totdat zijn verlangens ondergeschikt zijn aan dat wat ik heb gebracht.’’[3] Het is voor de ontwikkeling en bescherming van onze imaan dus belangrijk om controle te hebben over begeerten en verlangens.

Hieronder vijf concrete punten waarmee jij de implicaties van de naam van Allah as-Samad kan toepassen in jouw vasten.

1. Besef je eigen afhankelijkheid

As-Samad is een Naam die alle volmaakte Eigenschappen van Allah omvat en ons tegelijkertijd wijst op onze eigen onvolmaaktheid, zwakte en afhankelijkheid. Terwijl wij de ongemakken van het vasten ervaren – honger, dorst, vermoeidheid – worden we ons ervan bewust hoe nietig en zwak wij zijn, afhankelijk van voedsel en drinken en dus afhankelijk van Degene Die ons dit schenkt. Hierover nadenken doet ons beseffen dat we voor alle grote en kleine zaken alleen bij Allah terecht kunnen. Instinctief weet de mens dit en in uiterste nood wendt hij zich daarom, gelovig of niet, tot Allah. Allah zegt in soerah al-Israa’:

En als de tegenspoed jullie op zee getroffen heeft, verdwijnt degene die jullie aanroepen behalve Hij. Toen Hij jullie naar het land redde, wendden jullie je af. En de mens is ondankbaar.[4]

Niet ieder mens maakt dergelijke dramatische gebeurtenissen mee om lering uit te trekken. Daarom hebben we de jaarlijks terugkerende vastenmaand Ramadan, waarin Allah ons laat voelen hoe afhankelijk en kwetsbaar wij zijn, zodat we ons ervan bewust zijn dat Hij as-Samad is en we bij Hem alleen onze toevlucht zoeken.

2. Maak je hart leeg van al het andere

Als we ons hart leeg maken van al het andere waar we op vertrouwen en beseffen dat Hij Degene is waarop we als enige kunnen bouwen, nemen ons godsbewustzijn en onze nederigheid toe. En is dat niet net het doel van het vasten?

O jullie die geloven. Het vasten is jullie voorgeschreven zoals het aan degenen voor jullie was voorgeschreven, opdat jullie taqwaa (godsbewustzijn en godsvrees) zullen hebben.[5]

Het hart leegmaken van al het andere waar we op vertrouwen, wil niet zeggen dat we ons terugtrekken uit sociale contacten, geen hulp vragen als we die nodig hebben of geen arts bezoeken als we ziek zijn. We doen al deze zaken terwijl we er ons van bewust zijn dat het Allah is Die deze hulp op ons pad stuurt en het succes ervan bepaalt, terwijl Hij niet afhankelijk is van deze middelen. Het betekent dat we van binnen het volgende erkennen:

De gelijkenis met degenen die helpers naast Allah nemen, is zoals die met een spin die een huis maakt. En voorwaar, het zwakste van de huizen is zeker het huis van de spin, als zij het wisten.[6]

Wees ervan overtuigd dat het alles is wat je nodig hebt als as-Samad met jou is:

Als Allah jullie helpt is er geen overwinnaar over jullie. En indien Hij jullie in de steek laat, wie is degene die jullie daarna nog kan helpen? En laat daarom de gelovigen op Allah vertrouwen.[7]

3. Richt je du’aa tot as-Samad

De maand Ramadan – en vooral het tijdstip van het verbreken van het vasten en tijdens de laatste tien nachten – is bij uitstek de gelegenheid om veelvuldig du’aa te doen. Wanneer je je smeekbeden verricht, sta dan stil bij het bovenstaande en besef dat je je richt tot as-Samad, Degene Die als enige in staat is je smeekbeden te verhoren.

Er is overgeleverd dat de Profeet, sallallaahu ‘alayhi wa sallam, eens een man de volgende smeekbede hoorde verrichten: ‘’O Allah, ik vraag U omdat U al-Waahid al-Ahad (de Ene) bent, en as-Samad (de Onafhankelijke) bent, die niet verwekt noch verwekt is, en niets is vergelijkbaar met Hem. Vergeef mijn zonden, want zeker, U bent de Meest Vergevende, de meest Genadevolle.’’ Waarop de Profeet, sallallaahu ‘alayhi wa sallam, zei: ‘’Hij is zeker vergeven, hij is zeker vergeven, hij is zeker vergeven.’’[8]

4. Ga voor gematigdheid

Het vasten in de Ramadan is een jaarlijks terugkerende training om te leren onze begeerten in bedwang te houden, zodat onze aanbidding van Allah op de eerste plaats kan komen. Besef dat onze begeerten tussen ons en de aanbidding van Allah in staan. Ramadan is een geschenk van Allah aan ons, een hulpmiddel om datgene te bereiken waarvoor Hij ons heeft geschapen: de aanbidding van uitsluitend Allah[9]. Ga er dan ook zo mee om en vermijd het om je na zonsondergang te buiten te gaan aan alles waarvan je je overdag hebt onthouden. Behoefteloos, zoals Allah, kunnen we niet worden maar gematigdheid is een doel dat we wel na kunnen streven.

5. Wees een samad voor anderen

Ramadan, de maand waarin alle goede daden nog meer dan anders beloond worden, is ook bij uitstek de periode waarin we de eigenschap van samadiyyah zover als menselijk mogelijk is, in praktijk kunnen brengen. Voor wie kun jij zelf samad zijn, voor wie kun jij een redder in nood zijn, een helpende hand, een steun en toeverlaat? Goede doelen genoeg waarvoor we ons in kunnen zetten, waaraan we kunnen doneren en waardoor we zelf het verschil voor iemand kunnen maken. Wordt er een beroep op je gedaan en ben je in staat er gehoor aan te geven? Laat die kans dan niet liggen.

In shaa` Allah kunnen we door het overpeinzen van de Naam as-Samad en het toepassen van de vijf genoemde punten ons vasten verrijken en verdiepen en zo Zijn Tevredenheid verkrijgen.

[1] Soerah al-Iglaas (112), ayah 1

[2] Sahieh Muslim 2611

[3] Deze hadieth is volgens een grote groep geleerden zwak, maar de betekenis ervan is correct en in lijn met de Koran en Sunnah (zie Djaami’ al-‘uloem wa al-hikam, Ibn Radjab)

[4] Soerah al-Israa’ (17), ayah 67

[5] Soerah al-Baqarah (2), ayah 183

[6] Soerah al-‘Ankaboet (29), ayah 41

[7] Soerah Ali-‘Imraan (3), ayah 160

[8] Musnad Ahmad, Sunan Aboe Daawoed en Sunan An-Nasaa` ie.

[9] ‘En Ik heb de mens en de djinn slechts geschapen om Mij te aanbidden.’ Soerah adh-Dhaariyaat (51), ayah 56

Het bericht Vasten met as-Samad in gedachten verscheen eerst op Daliel.

Van Fatima bint Mohammed, radiallahu ‘anhaa, weten we dat Djibriel, ‘alayhi salaam, in Ramadan elke nacht haar vader, de Profeet, sallallahu ‘alayhi wa sallam, bezocht en de Koran in zijn geheel met hem reciteerde. En in het jaar van zijn overlijden deed hij dat tweemaal.[2]

Ook de metgezellen (sahaabah) en degenen na hen brachten in Ramadan veel tijd door met de Koran. ‘Uthmaan, radiallahu ‘anhu, reciteerde de gehele Koran tijdens één gebedseenheid (rak’ah) van het witr gebed[3]. Imam Ash-Shaafi’i voltooide het lezen van de Koran zestig keer tijdens Ramadan[4]. Sommige van de Voorgangers lazen elke drie nachten de gehele Koran, sommigen deden dat in zeven nachten en anderen elke tien nachten.

Niet elke moslim is echter in staat om (vlot) Koran te lezen. Raak niet ontmoedigd als dit het geval is. De volgende acht tips helpen jou om deze Ramadan ook voor jóú de maand van de Koran te maken.

1. Neem je intentie onder de loep

De Koran kan gereciteerd worden om verschillende redenen: om de beloning voor het lezen, om de bemiddeling door de Koran op de Dag des Oordeels, om het reinigen van het hart, om het memoriseren, om Allah ermee te eren, om het lezen onder de knie te krijgen, etc. Dit zijn allemaal geldige redenen, omdat ze vallen onder de aanbidding van Allah. Om het maximale uit het reciteren te halen, kun je intenties combineren en zo de beloning voor iedere intentie ontvangen. Deze manier van ‘handeldrijven’ was de gewoonte van de sahaabah en de geleerden na hen. Je recitatie, al is het maar weinig, zal dan zwaar wegen op jouw weegschaal.[5] Lees dus waar je toe in staat bent, al herhaal je alleen maar de hoofdstukken (soewar) die je hebt gememoriseerd.

2. Vraag hulp aan Allah

Hoe mooi is het dat Allah niet alleen Degene is tot Wie onze aanbidding gericht is, maar ook de Enige is Die ons daarin succesvol kan laten zijn.

U alleen aanbidden wij en U alleen vragen wij om hulp.[6]

Vraag Allah om succesvol te zijn in het bereiken van jouw doel. Vraag Hem om sabr (standvastigheid), om het lezen vol te houden en je te beschermen tegen influisteringen en je eigen zwaktes of luiheid.

De Profeet, sallallahu ‘alayhi wa sallam, leerde ons te zeggen: ‘’O Allah, ik zoek bescherming bij U tegen luiheid, ik zoek bescherming bij U tegen lafheid, ik zoek bescherming bij U tegen (dementerende) ouderdom en ik zoek bescherming bij U tegen gierigheid.’’[7]

3. Verander je doelstelling

Misschien nam je je de voorgaande jaren, zoals zoveel moslims, steeds voor om in Ramadan de Koran uit te lezen. En misschien, zoals zoveel moslims, faalde je hierin en raakte je gedemotiveerd en gaf je het op. Dan is het goed om eens te kijken of je wel het juiste doel uitkoos. Een doel dat gericht is op kwantiteit (hoeveel je leest) is niet geschikt als jouw leestempo laag ligt. De Sahaba en geleerden, over wie we lazen dat ze de Koran vele malen uitlazen in Ramadan, beheersten de Arabische taal tot in de puntjes, lazen vlot – als ze het al niet uit hun hoofd reciteerden – en begrepen wat ze lazen. We kunnen aannemen dat het voor hen geen leesoefening was, maar meer het op zich in laten werken van de Koran. Als dat voor jou niet het geval is, hoe kan je dan denken dat van jou hetzelfde verwacht wordt?

Je kunt het doel ‘de Koran uitlezen’ veranderen in bijvoorbeeld: soerah al-Moelk lezen en haar betekenissen en lessen begrijpen. De soerah bevat dertig verzen, dus elke dag één erbij en aan het eind van de Ramadan kun je de soerah redelijk vlot lezen en heb je het misschien al deels gememoriseerd. Je kunt je ook richten op de kortere soewar, met als voordeel dat je ze daarna makkelijker memoriseert en in je gebed kunt gebruiken. Hiermee heb je doelstellingen die zeker ook haalbaar zijn wanneer je het lezen nog niet goed beheerst.

4. Luister naar Koranrecitaties

Het luisteren naar Koranrecitaties is een vorm van aanbidding en een soennah van onze Profeet, sallallahu ‘alayhi wa sallam. Hij vroeg zijn metgezel ‘Abdoellah ibn Mas’oed, radiallahu ‘anhu, om Koran voor hem te reciteren. Deze reageerde verbaasd: ‘’Moet ik voor u reciteren terwijl het aan u geopenbaard is?’’ Hij, sallallahu ‘alayhi wa sallam, antwoordde: ‘’Ja, ik houd ervan om te luisteren naar de recitatie van een ander’’. ‘Abdoellah reciteerde een deel van soerah an-Nisaa` totdat de Profeet sallallahu ‘alayhi wa sallam zei: ‘’Dit is genoeg voor nu.’’ En ‘Abdoellah zag dat hij tranen in zijn ogen had.[8]

We kunnen verschillende manieren van luisteren onderscheiden: het oppervlakkig luisteren met het oor en het luisteren met het verstand en het hart. Ongetwijfeld bevat het luisteren naar de Koran met het oor al vele zegeningen, maar als je er meer uit wil halen, adviseer ik om naar een recitatie te luisteren terwijl je de vertaling meeleest. Dit geeft je een algemene indruk van de betekenis van de verzen. Kies bijvoorbeeld een recitatie op Youtube waarbij de vertaling synchroon met de recitatie in beeld is. De website www.houseofquran.com biedt de mogelijkheid om te kiezen uit reciteurs en vertalingen en is vanwege de verschillende herhaalfuncties ook een goed hulpmiddel bij het memoriseren van de Koran. Voor op de telefoon is de app Muslim Pro[9] handig.

Beperk je bij het meelezen tot de hoofdboodschap van de verzen. Weersta de verleiding om de recitatie telkens te pauzeren om eens uitgebreid in de Koranuitleg (tafsier) te duiken. Onduidelijkheden kun je opschrijven en eventueel later opzoeken.

5. Duik dieper in de betekenis en uitleg

Voorafgaand aan het luisteren en meelezen kun je de tafsier raadplegen. Het verdient aanbeveling om dit vooral te doen bij de kortere soewar die je al hebt gememoriseerd. Omdat je deze soewar waarschijnlijk vaak gebruikt in je gebeden, zal de uitleg je beter bijblijven en zullen ook je gebeden aan concentratie en diepgang winnen. Herhaal dit zo nodig een aantal keer, totdat je je de uitleg echt eigen hebt gemaakt.

Op Youtube zijn verschillende tafsierseries te vinden die een korte of juist langere uitleg van bepaalde soewar geven. De ‘Get to know’-serie van Nouman Ali Khan geeft een beknopte uitleg van een paar minuten van verschillende soewar. De tafsier van Djoez ‘Amma (vanaf soerah an-Naba` tot an-Naas) door Abu Bakr Zoud is uitgebreider en beslaat soms meerdere afleveringen per soerah. Voor wie liever een boek leest, zijn de eerste zes delen van ‘De Tefsier van Ibn Kèthier’[10] en de uitleg van Djoez ‘Amma door Imam As-Sa’di[11] vertaald naar het Nederlands.

6. Overpeins de verzen

Allah zegt in de Koran:

(Dit is) een gezegend Boek dat Wij aan jou hebben neergezonden, zodat zij Zijn Verzen overpeinzen en zodat de bezitters van verstand er lering uit trekken. [12]

Hoewel het woord ‘overpeinzen’ doet vermoeden dat het gaat om voornamelijk een activiteit van het verstand, is juist hier het hart bij betrokken. Zoals het verstand behoefte heeft aan inzicht en antwoorden, zo heeft het hart behoefte aan spiritualiteit en emotie. Tadabboer (overpeinzing) komt hieraan tegemoet.

Als je punt 5 hebt toegepast en de achtergrond en betekenis van de verzen kent, lees de vertaling van de verzen dan nog eens. En deze keer alsof ze rechtstreeks tot jou gericht zijn en een persoonlijke boodschap voor jou bevatten. Neem bijvoorbeeld de personen of groepen mensen die genoemd worden en hun kenmerken. En kijk dan eens naar jezelf. Zie je overeenkomsten, en is dat goed of juist niet? Welke Namen van Allah komen in de verzen voor, waarom juist die Namen en wat betekenen ze in het algemeen en wat betekenen ze voor jou? Hoe zijn situaties uit jouw dagelijks leven te linken aan de verzen en hoe kun je ze toepassen?[13] [14]

Zie tadabboer en het beluisteren van een recitatie terwijl je de vertaling meeleest (punt 4) als twee aparte activiteiten. Het ene moet niet afleiden van het andere, zodat beiden tot hun recht komen.

7. Leg je gedachten en bevindingen vast

De mens is vergeetachtig, dus is het raadzaam om aantekeningen te maken en deze regelmatig terug te lezen. De beweging van het schrijven alleen al zorgt ervoor dat kennis ons beter bij blijft. Schrijven is ook een manier om te reflecteren, gedachten te ordenen en verbanden te ontdekken. Voor mensen die meer visueel zijn ingesteld, is het handig om in een oogopslag de hoogtepunten en leringen van een soerah te kunnen overzien. Ieder mens heeft zijn eigen stijl van leren en manier van verwerken, dus in dit opzicht kunnen we creatief zijn en een manier zoeken die bij ons past. Kijk bijvoorbeeld eens hier.

8. Zoek een maatje

Zoals de Profeet Mohammed, sallallahu ‘alayhi wa sallam, de Koran bestudeerde in gezelschap van Djibriel, ‘alayhi salaam, is het ook voor ons goed om samen met iemand te lezen en elkaar te stimuleren. Ook het effect van tadabboer is groter als je je gedachten kunt delen met iemand en ideeën kunt uitwisselen.

Deze tips helpen jou om op een gestructureerde manier aan de slag te gaan met haalbare doelstellingen. Hierdoor versterk je jouw band met de Koran en daarmee ook met Allah. En hoe mooi zou het zijn als je daardoor zó gemotiveerd raakt, dat je de tijd tot aan de volgende Ramadan benut om het Boek van Allah nog beter te kunnen lezen en begrijpen?

… Laat de Koran de lente van mijn hart zijn, het licht van mijn borst, de verwijderaar van mijn verdriet en de troost van mijn zorgen.[15]

[1] Soerah al-Baqarah, vers 185

[2] Sahieh al-Boechaari en Sahieh Muslim, overgeleverd door ‘Aa`ishah

[3] Fath al-Baarie, Ibn Hadjar al-‘Asqalaanie

[4] Siyar a’laam an-nubalaa`, Adh-Dhahabie

[5] Om meer hierover te lezen, zie https://www.islam21c.com/spirituality/what-is-your-intention-whilst-reading-the-quran/

[6] Soerah al-Faatihah, vers 4

[7] Sahieh al-Boechaari en Sahieh Muslim, overgeleverd door Anas ibn Maalik

[8] Sahieh al-Boechaari en Sahieh Muslim, overgeleverd door ‘Abdoellah ibn Mas’oed

[9] Let op: gebruik deze app niet voor de gebedstijden. Voor de juiste gebedstijden, en met name al-fadjr, zie dit artikel

[10] Uitgeverij Project Dien

[11] Uitgeverij Stichting As-Soennah

[12] Soerah Saad, vers 29

[13] Voor meer informatie over tadabboer, lees bijvoorbeeld https://www.islam21c.com/islamic-thought/how-to-make-tadabbur/ en https://www.islam21c.com/islamic-thought/unlocking-quranic-reflections/

[14] Het moge duidelijk zijn dat het overpeinzen van de verzen en er lering uit trekken (tadabboer) moet geschieden binnen het kader dat de tafsier aangeeft. Dit leidt tot leringen die persoonlijk zijn en niet altijd algemeen toepasbaar zijn en niet kan leiden tot het onttrekken van regelgeving uit de teksten.

[15] Musnad Ahmed, overgeleverd door ‘Abdoellah ibn Mas’oed (deel van een langere smeekbede)

Het bericht Ramadan: de maand van de Koran! Maar wat als ik de Koran niet kan lezen? verscheen eerst op Daliel.

Van Fatima bint Mohammed, radiallahu ‘anhaa, weten we dat Djibriel, ‘alayhi salaam, in Ramadan elke nacht haar vader, de Profeet, sallallahu ‘alayhi wa sallam, bezocht en de Koran in zijn geheel met hem reciteerde. En in het jaar van zijn overlijden deed hij dat tweemaal.[2]

Ook de metgezellen (sahaabah) en degenen na hen brachten in Ramadan veel tijd door met de Koran. ‘Uthmaan, radiallahu ‘anhu, reciteerde de gehele Koran tijdens één gebedseenheid (rak’ah) van het witr gebed[3]. Imam Ash-Shaafi’i voltooide het lezen van de Koran zestig keer tijdens Ramadan[4]. Sommige van de Voorgangers lazen elke drie nachten de gehele Koran, sommigen deden dat in zeven nachten en anderen elke tien nachten.

Niet elke moslim is echter in staat om (vlot) Koran te lezen. Raak niet ontmoedigd als dit het geval is. De volgende acht tips helpen jou om deze Ramadan ook voor jóú de maand van de Koran te maken.

1. Neem je intentie onder de loep

De Koran kan gereciteerd worden om verschillende redenen: om de beloning voor het lezen, om de bemiddeling door de Koran op de Dag des Oordeels, om het reinigen van het hart, om het memoriseren, om Allah ermee te eren, om het lezen onder de knie te krijgen, etc. Dit zijn allemaal geldige redenen, omdat ze vallen onder de aanbidding van Allah. Om het maximale uit het reciteren te halen, kun je intenties combineren en zo de beloning voor iedere intentie ontvangen. Deze manier van ‘handeldrijven’ was de gewoonte van de sahaabah en de geleerden na hen. Je recitatie, al is het maar weinig, zal dan zwaar wegen op jouw weegschaal.[5] Lees dus waar je toe in staat bent, al herhaal je alleen maar de hoofdstukken (soewar) die je hebt gememoriseerd.

2. Vraag hulp aan Allah

Hoe mooi is het dat Allah niet alleen Degene is tot Wie onze aanbidding gericht is, maar ook de Enige is Die ons daarin succesvol kan laten zijn.

U alleen aanbidden wij en U alleen vragen wij om hulp.[6]

Vraag Allah om succesvol te zijn in het bereiken van jouw doel. Vraag Hem om sabr (standvastigheid), om het lezen vol te houden en je te beschermen tegen influisteringen en je eigen zwaktes of luiheid.

De Profeet, sallallahu ‘alayhi wa sallam, leerde ons te zeggen: ‘’O Allah, ik zoek bescherming bij U tegen luiheid, ik zoek bescherming bij U tegen lafheid, ik zoek bescherming bij U tegen (dementerende) ouderdom en ik zoek bescherming bij U tegen gierigheid.’’[7]

3. Verander je doelstelling

Misschien nam je je de voorgaande jaren, zoals zoveel moslims, steeds voor om in Ramadan de Koran uit te lezen. En misschien, zoals zoveel moslims, faalde je hierin en raakte je gedemotiveerd en gaf je het op. Dan is het goed om eens te kijken of je wel het juiste doel uitkoos. Een doel dat gericht is op kwantiteit (hoeveel je leest) is niet geschikt als jouw leestempo laag ligt. De Sahaba en geleerden, over wie we lazen dat ze de Koran vele malen uitlazen in Ramadan, beheersten de Arabische taal tot in de puntjes, lazen vlot – als ze het al niet uit hun hoofd reciteerden – en begrepen wat ze lazen. We kunnen aannemen dat het voor hen geen leesoefening was, maar meer het op zich in laten werken van de Koran. Als dat voor jou niet het geval is, hoe kan je dan denken dat van jou hetzelfde verwacht wordt?

Je kunt het doel ‘de Koran uitlezen’ veranderen in bijvoorbeeld: soerah al-Moelk lezen en haar betekenissen en lessen begrijpen. De soerah bevat dertig verzen, dus elke dag één erbij en aan het eind van de Ramadan kun je de soerah redelijk vlot lezen en heb je het misschien al deels gememoriseerd. Je kunt je ook richten op de kortere soewar, met als voordeel dat je ze daarna makkelijker memoriseert en in je gebed kunt gebruiken. Hiermee heb je doelstellingen die zeker ook haalbaar zijn wanneer je het lezen nog niet goed beheerst.

4. Luister naar Koranrecitaties

Het luisteren naar Koranrecitaties is een vorm van aanbidding en een soennah van onze Profeet, sallallahu ‘alayhi wa sallam. Hij vroeg zijn metgezel ‘Abdoellah ibn Mas’oed, radiallahu ‘anhu, om Koran voor hem te reciteren. Deze reageerde verbaasd: ‘’Moet ik voor u reciteren terwijl het aan u geopenbaard is?’’ Hij, sallallahu ‘alayhi wa sallam, antwoordde: ‘’Ja, ik houd ervan om te luisteren naar de recitatie van een ander’’. ‘Abdoellah reciteerde een deel van soerah an-Nisaa` totdat de Profeet sallallahu ‘alayhi wa sallam zei: ‘’Dit is genoeg voor nu.’’ En ‘Abdoellah zag dat hij tranen in zijn ogen had.[8]

We kunnen verschillende manieren van luisteren onderscheiden: het oppervlakkig luisteren met het oor en het luisteren met het verstand en het hart. Ongetwijfeld bevat het luisteren naar de Koran met het oor al vele zegeningen, maar als je er meer uit wil halen, adviseer ik om naar een recitatie te luisteren terwijl je de vertaling meeleest. Dit geeft je een algemene indruk van de betekenis van de verzen. Kies bijvoorbeeld een recitatie op Youtube waarbij de vertaling synchroon met de recitatie in beeld is. De website www.houseofquran.com biedt de mogelijkheid om te kiezen uit reciteurs en vertalingen en is vanwege de verschillende herhaalfuncties ook een goed hulpmiddel bij het memoriseren van de Koran. Voor op de telefoon is de app Muslim Pro[9] handig.

Beperk je bij het meelezen tot de hoofdboodschap van de verzen. Weersta de verleiding om de recitatie telkens te pauzeren om eens uitgebreid in de Koranuitleg (tafsier) te duiken. Onduidelijkheden kun je opschrijven en eventueel later opzoeken.

5. Duik dieper in de betekenis en uitleg

Voorafgaand aan het luisteren en meelezen kun je de tafsier raadplegen. Het verdient aanbeveling om dit vooral te doen bij de kortere soewar die je al hebt gememoriseerd. Omdat je deze soewar waarschijnlijk vaak gebruikt in je gebeden, zal de uitleg je beter bijblijven en zullen ook je gebeden aan concentratie en diepgang winnen. Herhaal dit zo nodig een aantal keer, totdat je je de uitleg echt eigen hebt gemaakt.

Op Youtube zijn verschillende tafsierseries te vinden die een korte of juist langere uitleg van bepaalde soewar geven. De ‘Get to know’-serie van Nouman Ali Khan geeft een beknopte uitleg van een paar minuten van verschillende soewar. De tafsier van Djoez ‘Amma (vanaf soerah an-Naba` tot an-Naas) door Abu Bakr Zoud is uitgebreider en beslaat soms meerdere afleveringen per soerah. Voor wie liever een boek leest, zijn de eerste zes delen van ‘De Tefsier van Ibn Kèthier’[10] en de uitleg van Djoez ‘Amma door Imam As-Sa’di[11] vertaald naar het Nederlands.

6. Overpeins de verzen

Allah zegt in de Koran:

(Dit is) een gezegend Boek dat Wij aan jou hebben neergezonden, zodat zij Zijn Verzen overpeinzen en zodat de bezitters van verstand er lering uit trekken. [12]

Hoewel het woord ‘overpeinzen’ doet vermoeden dat het gaat om voornamelijk een activiteit van het verstand, is juist hier het hart bij betrokken. Zoals het verstand behoefte heeft aan inzicht en antwoorden, zo heeft het hart behoefte aan spiritualiteit en emotie. Tadabboer (overpeinzing) komt hieraan tegemoet.

Als je punt 5 hebt toegepast en de achtergrond en betekenis van de verzen kent, lees de vertaling van de verzen dan nog eens. En deze keer alsof ze rechtstreeks tot jou gericht zijn en een persoonlijke boodschap voor jou bevatten. Neem bijvoorbeeld de personen of groepen mensen die genoemd worden en hun kenmerken. En kijk dan eens naar jezelf. Zie je overeenkomsten, en is dat goed of juist niet? Welke Namen van Allah komen in de verzen voor, waarom juist die Namen en wat betekenen ze in het algemeen en wat betekenen ze voor jou? Hoe zijn situaties uit jouw dagelijks leven te linken aan de verzen en hoe kun je ze toepassen?[13] [14]

Zie tadabboer en het beluisteren van een recitatie terwijl je de vertaling meeleest (punt 4) als twee aparte activiteiten. Het ene moet niet afleiden van het andere, zodat beiden tot hun recht komen.

7. Leg je gedachten en bevindingen vast

De mens is vergeetachtig, dus is het raadzaam om aantekeningen te maken en deze regelmatig terug te lezen. De beweging van het schrijven alleen al zorgt ervoor dat kennis ons beter bij blijft. Schrijven is ook een manier om te reflecteren, gedachten te ordenen en verbanden te ontdekken. Voor mensen die meer visueel zijn ingesteld, is het handig om in een oogopslag de hoogtepunten en leringen van een soerah te kunnen overzien. Ieder mens heeft zijn eigen stijl van leren en manier van verwerken, dus in dit opzicht kunnen we creatief zijn en een manier zoeken die bij ons past. Kijk bijvoorbeeld eens hier.

8. Zoek een maatje

Zoals de Profeet Mohammed, sallallahu ‘alayhi wa sallam, de Koran bestudeerde in gezelschap van Djibriel, ‘alayhi salaam, is het ook voor ons goed om samen met iemand te lezen en elkaar te stimuleren. Ook het effect van tadabboer is groter als je je gedachten kunt delen met iemand en ideeën kunt uitwisselen.

Deze tips helpen jou om op een gestructureerde manier aan de slag te gaan met haalbare doelstellingen. Hierdoor versterk je jouw band met de Koran en daarmee ook met Allah. En hoe mooi zou het zijn als je daardoor zó gemotiveerd raakt, dat je de tijd tot aan de volgende Ramadan benut om het Boek van Allah nog beter te kunnen lezen en begrijpen?

… Laat de Koran de lente van mijn hart zijn, het licht van mijn borst, de verwijderaar van mijn verdriet en de troost van mijn zorgen.[15]

[1] Soerah al-Baqarah, vers 185

[2] Sahieh al-Boechaari en Sahieh Muslim, overgeleverd door ‘Aa`ishah

[3] Fath al-Baarie, Ibn Hadjar al-‘Asqalaanie

[4] Siyar a’laam an-nubalaa`, Adh-Dhahabie

[5] Om meer hierover te lezen, zie https://www.islam21c.com/spirituality/what-is-your-intention-whilst-reading-the-quran/

[6] Soerah al-Faatihah, vers 4

[7] Sahieh al-Boechaari en Sahieh Muslim, overgeleverd door Anas ibn Maalik

[8] Sahieh al-Boechaari en Sahieh Muslim, overgeleverd door ‘Abdoellah ibn Mas’oed

[9] Let op: gebruik deze app niet voor de gebedstijden. Voor de juiste gebedstijden, en met name al-fadjr, zie dit artikel

[10] Uitgeverij Project Dien

[11] Uitgeverij Stichting As-Soennah

[12] Soerah Saad, vers 29

[13] Voor meer informatie over tadabboer, lees bijvoorbeeld https://www.islam21c.com/islamic-thought/how-to-make-tadabbur/ en https://www.islam21c.com/islamic-thought/unlocking-quranic-reflections/

[14] Het moge duidelijk zijn dat het overpeinzen van de verzen en er lering uit trekken (tadabboer) moet geschieden binnen het kader dat de tafsier aangeeft. Dit leidt tot leringen die persoonlijk zijn en niet altijd algemeen toepasbaar zijn en niet kan leiden tot het onttrekken van regelgeving uit de teksten.

[15] Musnad Ahmed, overgeleverd door ‘Abdoellah ibn Mas’oed (deel van een langere smeekbede)

Het bericht Ramadan: de maand van de Koran! Maar wat als ik de Koran niet kan lezen? verscheen eerst op Daliel.