‘Pick and choose’

Als we blijven bij het voorbeeld, dan valt de term “medisch scheikundige” op. Alsof onze appgroep deelnemer wilde zeggen: Deze man weet waarover hij praat. Aan het benoemen van die studieachtergrond om de mening kracht bij te zetten zit echter ook een andere kant, namelijk dat je dat kennisgebied dan ook daadwerkelijk serieus moet nemen. En dat doe je niet wanneer je zonder kennis van zaken al die andere wetenschappers en artsen (de meerderheid), die overeenkomen dat de bij ons bekende vaccinaties een goede zaak zijn, naast je neerlegt. Het is alsof onze leek zegt: ‘De mening van deze geleerde is sterker dan de mening van die andere geleerden!’ Op basis van wat velt onze leek dit oordeel? Zo’n persoon slaat in werkelijkheid geen acht op het medische kennisgebied en neemt het niet serieus, tenzij de “dr.” verkondigt wat hij zelf ook vindt. In werkelijkheid neemt hij vooral zijn eigen mening serieus. Let op: dit is geen reclame voor vaccinaties, maar een kritiek op hoe sommigen te werk gaan bij dit soort kwesties.

Islam en informatie/conclusies

Interessant is dat de islamitische theologie veel waarde hecht aan een correcte methodologie om tot een oordeel te komen. Denk bijvoorbeeld aan de wetenschap van usoel al-fiqh. Voordat een geleerde tot een oordeel komt, moet deze op zoek naar informatie in de islamitische bronnen, maakt hij onderscheid tussen wat meer en minder betrouwbaar is (bijvoorbeeld sterke versus zwakke overleveringen), raadpleegt hij werken van eerdere geleerden, neemt hij consensus in ogenschouw en baseert hij zich op bepaalde principes/stelregels. Noemenswaardig is dat betrouwbare informatie hier pas het begin is. Om tot de juiste conclusie te komen, moet de geleerde goed weten hoe met de beschikbare informatie om te gaan. Hetzelfde geldt voor bijvoorbeeld de wetenschap van Koranexegese (tafsier). Oftewel, de Islam is voor een groot deel gebouwd op enerzijds het identificeren welke informatie correct/betrouwbaar is en welke niet (en wat dus als bron gebruikt kan worden, zoals in de hadieth-wetenschappen), en anderzijds kennis over hoe, op basis van de juiste informatie, tot de juiste conclusie te komen. Juist een moslim zou dit proces en de expertise die het dikwijls vereist daarom moeten kunnen waarderen. Het is makkelijk om op basis van in principe correcte informatie, tot foute conclusies te komen. Dit geldt zeker ook voor vele complexe hedendaagse (niet-religieuze) vraagstukken. Overigens is het mogelijk dat mensen met expertise op basis van dezelfde informatie tot verschillende conclusies komen. Dit bestaat volop binnen de islamitische jurisprudentie, en ook daarbuiten als het gaat om bijvoorbeeld (corona)beleid. Dit zou niemand ongemakkelijk moeten maken en geen reden moeten zijn tot wantrouwen. Het is een goed teken dat mensen met verstand van zaken elkaars visie kritisch tegen het licht houden. Het is een natuurlijk gevolg van de complexiteit van dit soort zaken, dat beschikbare informatie niet altijd leidt tot eenduidige conclusies. Dit is niet iets nieuws en is van alle tijden.

Maar ik wil me toch mengen…

Iemand kan zeggen: Het is voorgekomen dat theorieën of ideeën die niet breed geaccepteerd waren in de wetenschappelijke gemeenschap, later toch correct bleken te zijn en mainstream werden. Zou ik of degene wiens mening ik verspreid, niet ook zo iemand kunnen zijn? Een aantal opmerkingen hierover:

• Alhoewel dat klopt, blijken simpelweg de meeste van zulke ideeën en theorieën incorrect te zijn en geen bredere impact te hebben. Oftewel, dat sommige afwijkende visies correct blijken en de wetenschap vooruitbrengen, betekent niet dat elk afwijkend idee correct is.
• De mensen die met theorieën komen die later correct blijken te zijn, zijn over het algemeen mensen met expertise in het betreffende vakgebied en geen leken (Albert Einstein is zo een voorbeeld).
• Hoe kan de leek beoordelen dat persoon A met een afwijkende visie die ingaat tegen een consensus (in welk vakgebied dan ook) gelijk heeft? Dat een leek de mening van een kleine minderheid naar voren schuift als de correcte mening is inconsistent met het feit dat hij/zij leek is, zelfs al zou die mening correct blijken.

Kritisch zijn in hedendaagse vraagstukken op zich is niet het probleem en dit stuk is geen ontmoediging daarvan. Om af te sluiten dus wat gedachten om mee te nemen:

• Wanneer de leek zich in discussies mengt die in werkelijkheid wetenschappelijk van aard zijn, vertroebelt dit het debat en voegt dit niets toe. Maar let op: dit moet mensen niet per se ontmoedigen om hun perspectief kenbaar te maken. Er is een groot verschil tussen zeggen: “Ik heb weinig kennis over vaccinaties en ik voel me niet prettig bij het nemen ervan” versus “Vaccinaties zijn slecht”, of “Ik zie ook negatieve effecten van het coronabeleid om me heen en ik vraag me af of de voordelen opwegen tegen de nadelen” versus “Het coronabeleid van de overheid deugt van geen kant”.
• Kritisch zijn betekent in de eerste plaats kritisch zijn naar je eigen conclusies. Sommigen zijn kritisch naar alles en iedereen, inclusief mensen met expertise, behalve naar zichzelf. Ben je echt serieus, leg je visie dan bijvoorbeeld eens voor ter feedback aan of spar met iemand met expertise.
• Kritisch zijn is geen vrijbrief om lukraak informatie te verspreiden en/of door te sturen waarvan je niet goed kunt beoordelen hoe betrouwbaar deze is, of hoe deze informatie zich verhoudt tot het grotere plaatje, omdat het in je eigen straatje past.
• Kritisch zijn komt ook met de verantwoordelijkheid om je grenzen te kennen en je mening niet groter te maken dan die is op het moment dat het complexe zaken betreft waar je niet genoeg achtergrond in hebt. Dit geldt natuurlijk in religieuze context, maar ook voor onderwerpen zoals vaccinaties of corona. Het paradoxale is dat het vaak wat kennis en inzicht vereist om dit in te kunnen zien, en anders wel bescheidenheid en nederigheid.
• Het kunnen herkennen van complexiteit en weten wanneer je een pas op de plaats moet maken voordat je je conclusies trekt, is een teken van intelligentie en bedachtzaamheid. En bedachtzaamheid is een onderdeel van de Islam. De Profeet (vrede zij met hem) zei tegen een metgezel: “Jij hebt twee karaktereigenschappen waar Allah van houdt: verdraagzaamheid en bedachtzaamheid.” 1
• In hoe je te werk gaat stel je een voorbeeld. Onbedoeld kan het zijn dat je onjuiste informatie of conclusies helpt verspreiden. Als je je als leek maar in elke niet-religieuze discussie mengt en dingen verspreidt, moet je niet verbaasd opkijken als je mensen islamitische consensus ziet bekritiseren door het negeren van de methodologieën en fundamenten van de islamitische kennisgebieden. En hoe we zelf met informatie omgaan, is uiteindelijk ook iets wat we overbrengen op onze kinderen.

Het bericht Kritisch of roekeloos? Over lekenwetenschap verscheen eerst op Daliel.

Moet dit het einde betekenen van samenwerking tussen moskeeën en overheid? Of moet die ‘samenwerking’ een hele andere vorm krijgen?

Wat is de stand van zaken bij de lobby namens de moslims? Waarvoor lobbyen koepelorganisaties precies en heeft de gebeurtenis rondom NTA (waar het NCTV ook achter zat) de toon van de gesprekken beïnvloedt?

En waarom lijkt interne ‘eenheid’ en samenwerking maar niet te lukken, terwijl vrijwel iedereen het erover eens is dat dit hard nodig is?

In Studio Daliel praten wij met deskundige gasten over deze prangende vragen. Het beloofd een uitzending te worden vol met nieuwe inzichten en interessante discussies.

Kijk mee, zondag 6 maart om 20:30 op onze Youtubekanaal en Facebookpagina.

Abonneer alvast op onze Youtubekanaal

Het bericht Een nieuwe kijk op eenheid verscheen eerst op Daliel.

De belangrijkste bron van de sharie’ah, de Koran, roept in talloze verzen op tot het eten van het reine en het toegestane.

Allah de Verhevene zegt hierover:

Zij vragen jou (o Mohammed) wat voor hen is toegestaan.. Zeg: “Toegestaan voor jullie is het goede (at-tayyibaat)…[1]

Eet dus van het wettige en goede voedsel waar Allah jullie van voorzien heeft. En wees dankbaar voor de gunsten van Allah als jullie alleen Hem aanbidden.[2]

O jullie die geloven, eet van de goedheden waarmee Wij jullie hebben voorzien…[3]

O Boodschappers, eet van het goede en verricht goede daden. Voorwaar, Ik ben Alwetend over wat jullie doen.[4]

Niet veel moslims staan echter stil bij de ernst en gevolgen van het niet naleven van deze regelgevingen. In dit artikel leg ik uit wat de relatie is tussen halal voeding en onze spirituele band met Allah.

Er bestaat een belangrijk verband tussen de verplichting om halal voeding te nuttigen en de spirituele geloofsbelijdenis van de moslim.

Dit verband komt duidelijk naar voren in de hadieth, waarin Aboe Hurayrah, radiyallahu ‘anhu, overlevert dat de Profeet, sallallaahu ‘alayhi wa sallam, heeft gezegd: “Allah de Verhevene is goed en accepteert alleen datgene wat goed is”. Daarna beschrijft de Profeet, sallallaahu ‘alayhi wa sallam: “Een man, die een lange reis verrichtte, met verwarde haren en onder het stof, zijn handen ophief richting de hemel: “O mijn Heer! O mijn Heer!” Dit terwijl zijn eten haram is, en zijn drinken haram is en zijn kleding haram is en hij van haram wordt gevoed. Hoe kan hij dan ooit verhoord worden?!”[5]

De Profeet, sallallaahu ‘alayhi wa sallam, benoemt een aantal aspecten in deze hadieth die direct in relatie staan met het geaccepteerd worden van de smeekbede, waarbij er op een beschrijvende manier ingezoomd wordt op de ultieme situatie om je smeekbeden verhoord te krijgen.
Allereerst is het feit dat de persoon achter de smeekbede een reiziger betreft, een belangrijk kenmerk en aanleiding voor het verkrijgen van een geaccepteerde smeekbede. Het is overgeleverd door Aboe Hurayrah dat de Profeet, sallallaahu ‘alayhi wa sallam, zei: “Er zijn drie smeekbeden die zonder twijfel verhoord zullen worden: de smeekbede van iemand die onrecht is aangedaan, de smeekbede van de reiziger en de smeekbede van een vader voor zijn kind.”[6] De reiziger bevindt zich immers meestal in een kwetsbare situatie waardoor zijn smeekbeden een oprechtere lading hebben dan hij die zich in zijn vertrouwde omgeving begeeft.

Zijn verwarde haren en stoffige situatie in de overlevering duiden er des te meer op dat deze persoon zich in een moeilijke, behoeftige en nederige situatie bevindt, waarbij hij ook nog zijn handen opheft tot de Verhevene en zijn Heer meermaals aanroept. Ook dit is een aanleiding voor het accepteren van een smeekbede. Zoals in de hadieth van de Profeet, sallallaahu ‘alayhi wa sallam, terugkomt:

Allah is Schaamtevol en Edel, het betaamt Hem daarom ook niet dat wanneer Zijn dienaar zijn handen tot Hem opheft, dat Hij deze leeg terugstuurt.[7]

Echter, ondanks al deze kenmerken maakt de Profeet, sallallaahu ‘alayhi wa sallam, direct duidelijk dat de smeekbeden van deze persoon onmogelijk verhoord zullen worden. Dit vanwege het uitblijven van een belangrijk fundament in het leven van dit moslimindividu, namelijk het wegblijven van haram (verbodene) middelen. Hieronder kunnen wij direct en expliciet, het wegblijven van voedsel dat niet de status van halal heeft gekregen, scharen.

Het is dus enorm van belang om te begrijpen dat hetgeen jij op dagelijkse basis nuttigt aan voedsel een direct effect heeft op de relatie met jouw Schepper. Het is een essentieel ingrediënt voor de beantwoording van jouw gebeden. En om deze reden dient elk moslimindividu te reflecteren op datgene wat hij dagelijks consumeert en dient hij de oorsprong ervan goed in beeld te hebben.

[1] Soerah al-Maa`idah, vers 4

[2] Soerah an-Nahl, vers 114

[3] Soerah al-Baqarah, vers 172

[4] Soerah al-Mu`minoen, vers 51

[5] Muslim

[6] At-Tirmidhie

[7] Musnad Imaam Ahmad

Het bericht Wat heeft halal voeding met spiritualiteit te maken? verscheen eerst op Daliel.

Boeken, lezen en de bibliotheek. Het lijken wel relieken uit een ander tijdperk. Ik ben inmiddels al een aantal jaren schrijver van boeken in het segment van geschiedenis en probeer in die hoedanigheid om boeken en het ouderwets lezen van een goed boek te doen herleven. Het waren immers boeken en bibliotheken die de islamitische gouden eeuwen van kennis en wetenschap vormgaven.

Het eerste woord dat geopenbaard werd aan de Profeet Mohammed (vrede en zegeningen zij met hem) was: “Iqra” (lees!).

Willen wij dat gouden tijdperk weer geboorte geven, dan dienen wij weer net zo veel van boeken en de bijhorende kennis te houden als de vroegere moslims deden.

Het waren de moslims die de kennis over het maken van papier introduceerden. De moslimwereld verwierf de kunst van het papier maken in de achtste eeuw in Perzië en uiteindelijk brachten moslims het maken van papier naar Europa, via de islamitische beschaving van Al-Andalus.[1]

De moslims regeerden vanaf 711 over vrijwel het gehele Iberische schiereiland. Na een turbulente periode van verdeeldheid en interne conflicten, werd in 756 het Emiraat van Cordoba gesticht en begon een periode waarin kennis en wetenschap floreerde. Al-Andalus werd zo een brug van kennis tussen christelijk Europa en de islamitische wereld.

De kunst van papier stond centraal en maakte het grotendeels mogelijk dat de moslims de fakkel van beschaving droegen in middeleeuws Europa. Papierhistorici zoals Clapperton lijken het erover eens te zijn dat de kennis van papierproductie in het begin van de 10^e eeuw in Spanje verscheen. De stad Xativa, die door de moslims Shatiba werd genoemd, was het centrum van de papierindustrie.

De bekende moslimgeograaf Al-Idrissi bezocht Shatiba in 1150 en vermeldde erover:

Er wordt papier geproduceerd zoals nergens anders in de beschaafde wereld. Het papier uit Shatiba wordt naar het oosten en westen geëxporteerd.[2]

Met de kennis van papier begon een wetenschappelijke revolutie. Openbare bibliotheken verschenen in Bagdad, Caïro en Cordoba waar boeken van papier werden gemaakt. Boeken in theologie, jurisprudentie, wiskunde, geneeskunde en astronomie werden door islamitische geleerden geschreven en gekopieerd door speciale schrijvers met kostbare inkt en prachtige kalligrafie.

De grootste bibliotheken van de wereld stonden in Bagdad en Cordoba. Duizenden manuscripten werden er verzameld. De moslims begonnen te lezen en te leren over allerlei verschillende wetenschappen. De meest slimme geesten ontstonden in de islamitische wereld. Grote geleerden zoals Al-Khawarizmi, de vader van Algebra, en Al-Zahrawi, de vader van chirurgie, kunnen hierbij genoemd worden.

De vroegere moslims hielden zich bezig met kennis en boeken en stonden aan de wieg van vele hedendaagse wetenschappen. Deze revolutie van kennis begon op het moment dat Allah aan de Profeet Mohammed (vrede en zegeningen zij met hem) openbaarde: “Iqra”.

De moslims begonnen vanaf dat moment met lezen om hun Schepper en Zijn schepping beter te leren kennen. De moslim dient dus te lezen en kennis op te doen. Kennis is licht, een licht dat het pad verlicht in de duisternis van onwetendheid.

Ik sluit af met een quote van Malcolm X:

Wanneer je klaar bent met werken, kijk dan geen televisie. Wanneer je werk af is, zoek dan iets nuttigs om toe te voegen aan je verstand. Plan een uur in om een boek te lezen. En ik bedoel niet een stripboek. Lees iets waardoor je begrijpt wat er aan de hand is.

[1] R.H. Clapperton, Paper: An historic account of Its making

[2] Dard Hunter, Papermaking: The History and Technique of an Ancient Craft

Het bericht Lezen en boeken, het maakte ons ooit groots! verscheen eerst op Daliel.

En voorzeker, Wij hebben jullie geschapen en vervolgens hebben Wij jullie vorm gegeven. Daarna zeiden Wij tegen de Engelen: ‘Knielt neer voor Adam.’ En zij knielden neer behalve Iblies, hij behoorde niet tot de neerknielenden. Hij (Allah) zei: ‘Wat hield jou tegen om neer te knielen, toen Ik het jou beval?’ Hij zei: ‘Ik ben beter dan hij, U heeft mij uit vuur geschapen en U heeft hem uit klei geschapen.’[1]

Deze zonde van Iblies maakte hem ongelovig en als gevolg werd hij verbannen uit de barmhartigheid van Allah. Het was zijn afgunst jegens Adam die hem bewoog om te weigeren het bevel van Allah op te volgen. Afgunst, in het Arabisch ‘al-hasad’, is dus de eerste zonde waarmee is gezondigd. Laten we daarom een diepere blik werpen op al-hasad.

De zonde van al-hasad

Om te beginnen is het goed om al-hasad te definiëren. Al-Hasad is een gevoel waarbij de haasid, de persoon die hasad heeft, wenst dat een gunst, voorziening of prestatie van iemand weggenomen wordt en deze aan hem of haar wordt toebedeeld. Ook spreken we van hasad als de haasid het niet per se zelf wilt krijgen, zolang het maar weggenomen wordt van de mahsoed, de persoon die benijd wordt. Sterker nog, deze laatste vorm is de ergste vorm van hasad.[2]

De Profeet, sallallaahu ‘alayhi wa sallam, heeft in meerdere overleveringen bekendgemaakt dat het hebben van al-hasad naar anderen verboden is. Zo is er overgeleverd:

Pas op voor al-hasad, want het vernietigt de goede daden zoals vuur hout vernietigt.[3]

En in een andere overlevering staat:

Koester geen afgunst tegenover elkaar.[4]

Het is daarom ook verboden om te handelen naar gevoelens van jaloezie. Denk aan het actief naar beneden proberen te halen van iemand middels daden als roddelen, laster of smaad. Hoeveel families zijn wel niet kapotgegaan vanwege afgunst naar elkaar? Hoeveel vriendschappen zijn veranderd in vijandschappen naar aanleiding van afgunst? Hoeveel islamitische projecten zijn er wel niet stil komen te liggen vanwege jaloezie? Hoe vaak is het voorgekomen dat iemand een ander – die iets goeds onderneemt – probeert te dwarsbomen puur vanwege al-hasad?

Verdeling van Allah

Het is bij iedere moslim welbekend dat Allah ar-Razzaaq, de Voorziener, is. Dit betekent dat Allah de voorziening van elk schepsel heeft bepaald. Allah zegt:

Wij hebben hun levensonderhoud tussen hen verdeeld in het wereldse leven.[5]

Dus het is Allah die de één rijkdom heeft gegeven en de ander armoede, de één kracht en welzijn en de ander zwakte en ziekte. Dit gebeurt allemaal met de Kennis en Wijsheid van Allah. Laten we, nu we dit basisprincipe kennen, even een stapje terugzetten om te zien wat er eigenlijk aan de hand is op het moment dat iemand hasad heeft. De haasid die heeft dus eigenlijk bezwaar tegen hoe Allah de voorzieningen heeft verdeeld. Allah heeft iemand rijk gemaakt, maar de haasid is het daar niet mee eens en wenst dat het van diegene wordt weggenomen en aan hem of haar gegeven wordt. Dit is hasad als je er dieper naar kijkt. Allah zegt:

En verlang niet naar datgene waarmee Allah sommigen van jullie boven anderen heeft bevoorrecht.[6]

Goede hasad

Al-Hasad is dus in essentie een verwerpelijke eigenschap. Toch is er iets wat positieve jaloezie heet, in het Arabisch: al-ghibtah. Dit houdt in dat je iets goeds ziet bij iemand, wat je ook voor jezelf wenst, zonder dat je wil dat het van diegene wordt afgenomen. Hierop wordt gedoeld door de Profeet, sallallaahu ‘alayhi wa sallam, in de volgende overlevering:

Er is geen hasad, behalve bij twee zaken: een man die van Allah rijkdom heeft gekregen waarop hij die uitgeeft op de waarheid en een man die van Allah wijsheid heeft gekregen waarmee hij oordeelt en die hij onderwijst.[7]

Deze verkoelende woorden van de Profeet, sallallaahu ‘alayhi wa sallam, laten zien dat al die wereldse rijkdommen en posities het überhaupt niet waard zijn om iemand over te benijden. Hij legt de focus op de zaken die er echt toe doen, namelijk daden die je dichter bij Allah brengen. Daden die jouw eeuwige hiernamaals mooier maken.

Volledig geloof

Om af te sluiten is het belangrijk te benoemen dat niemands geloof volledig is, totdat hij voor zijn broeder wenst wat hij voor zichzelf wenst. De Profeet, sallallaahu ‘alayhi wa sallam, heeft gezegd:

Niemand van jullie gelooft, totdat hij voor zijn broeder liefheeft wat hij voor zichzelf liefheeft.[8]

Het is daarom van belang bewust te zijn van gevoelens van afgunst en je hart hiervan te zuiveren. Zie je iets waardoor je afgunst voelt opkomen? Besef dan dat Allah, met Zijn Kennis en Wijsheid, Degene is Die de desbetreffende persoon heeft begunstigd en voel daar rust bij. Weet dat jouw geloof pas volledig is als je juist liefhebt dat jouw broeder of zuster iets goeds is overkomen. Verricht een heel simpele smeekbede voor diegene en zeg:

Allahumma zid wa baarik (O Allah vermeerder en zegen het).[9]

De Engelen zullen dan ook du’aa` voor jou doen. Hiermee haal je de negatieve gevoelens bij jezelf weg. En weet, wanneer je afgunst niet onderdrukt als het opkomt, maar daarnaar handelt, dat Iblies jou daarin is voorgegaan. Moge Allah onze harten en zielen zuiveren.

[1] Surah al-A’raaf vers 11-12

[2] Djaami’ al-‘uloem al-hikam, Ibn Radjab

[3] Sunan Aboe Dawoed

[4] Sahieh Muslim

[5] Surah az-Zoekhroef vers 32

[6] Surah an-Nisaa’ vers 32

[7] Sahieh Bukhari & Muslim

[8] Sahieh Bukhari & Muslim

[9] Al-Haakim

Het bericht Het boze oog van Iblies verscheen eerst op Daliel.

De afgelopen twee decennia zien wij een explosie in gebruik van digitale technologie (Pandya & Lodha, 2021). Hierdoor is het onderhouden van sociale contacten steeds gemakkelijker geworden. Waar we voorheen mensen alleen konden bereiken op de vaste telefonie, is het nu mogelijk om altijd en overal mensen te contacteren. Ook is sinds de intrede van de nieuwe media, ook wel sociale media genoemd, het steeds gemakkelijker om het leven van mensen nauw te volgen. De (digitale) wereld lijkt aan onze voeten te liggen; de mogelijkheden lijken oneindig. Wij nemen je graag mee in dit artikel om samen te bekijken of deze heuse verandering wel zo goed is voor onze mentale, fysieke en spirituele gesteldheid. Ready?

Toename schermtijd

Uit onderzoek is gebleken dat in de afgelopen jaren de schermtijd – de hoeveelheid tijd dat wij op onze schermen kijken – significant is toegenomen (Radtke, Apel, Schenkel, Keller & von Lindern, 2021). Daarnaast is er op dit moment een andere verontrustende trend gaande. De COVID-19 uitbraak heeft er namelijk voor gezorgd dat miljoenen mensen, over de hele wereld, genoodzaakt zijn om thuis te blijven, om zichzelf – en de mensen om hen heen – te beschermen tegen de verspreiding van het coronavirus. Dit gaat helaas ook gepaard met een toename in gebruik van digitale middelen. Vele face-to-face momenten hebben plaats moeten maken voor online bijeenkomsten. Denk hierbij aan vergaderingen, lessen en andere sociale activiteiten die nu via een online communicatieplatform gehouden moeten worden. We zien niet alleen een stijging van schermtijd onder volwassenen, maar ook onder kinderen (World Health Organization, 2020). Waar we voorheen gemiddeld zo’n 3 uur op een dag op onze smartphones zaten, wordt dit aangevuld met een x aantal extra uren aan schermtijd. Dit is zorgwekkend, want uit onderzoek is gebleken dat een hoge schermtijd schadelijk kan zijn voor de gezondheid (Pandya & Lodha, 2021). 

Gezondheidseffecten 

Wetenschappers hebben kunnen aantonen dat een gemiddelde schermtijd van 10 uur, een breed scala aan lichamelijke problemen kan veroorzaken. Voorbeelden hiervan zijn hoofdpijn, vermoeidheid, concentratieproblemen, slapeloosheid, sensitiviteit voor licht en het hebben van brandende, jeukende of droge ogen. Ook kan excessieve schermtijd leiden tot langdurig inactief zitgedrag. Dit kan resulteren in gewichtstoename, lichaamspijnen en een slechte houding. Op de lange termijn kan een ongezond zitgedrag een aanleiding zijn voor verscheidene andere problemen zoals obesitas, diabetes en hart- en vaatziekten (Lohi, Thakre, Meshram, Meshram & Muley, 2021; Nagata, Magid & Gabriel, 2020; Stiglic & Viner, 2019). Vanuit de mentale invalshoek zien wij helaas ook een reeks aan negatieve mentale gezondheidsuitkomsten door excessief schermgebruik. Denk hierbij aan psychische problemen, zoals emotionele instabiliteit en het risico op depressie of angst (Pandya & Lodha, 2021; Stiglic & Viner, 2019). Er zijn ook aanwijzingen dat overmatig gebruik van smartphones het risico op gedragsstoornissen, emotionele en cognitieve stoornissen bij adolescenten en jongvolwassenen kan verhogen. Dit is verontrustend, gezien wetenschappers ook verwachten dat dit het risico op vroege dementie op de late volwassenheid kan vergroten (Neophytou, Manwell & Eikelboom, 2021).

Actief versus inactief schermgebruik 

Wij kunnen er niet omheen: een deel van onze schermtijd is noodzakelijk, hetzij voor werk of educatie, hetzij voor andere belangrijke doeleinden. Het is in deze tijd daarom bijna onmogelijk om onze schermtijd te reduceren naar bijna niets. En dat is ook niet iets wat van je verwacht wordt. Wat wel van je verwacht wordt, is dat je als moslim inzicht probeert te krijgen in wat degelijk het verschil kan maken in je eigen leven. Wat je hierbij kan helpen is om te kijken hoe jij gebruik maakt van je digitale apparaten. Een interessante wetenschappelijke bevinding is dat er een verschil blijkt te zijn tussen het actief gebruiken van digitale apparaten en het passief absorberen wat er op het scherm staat (Pandya & Lodha, 2021; Winther & Byrne, 2020). Ongereguleerde hoeveelheden schermtijd blijkt te kunnen leiden tot nadelige effecten op je gezondheid, terwijl gereguleerd, rationeler gebruik juist tot positieve resultaten kan leiden. Zo is bijvoorbeeld het doelloos scrollen door een paar foto’s op Instagram minder gereguleerd en rationeel dan het actief deelnemen aan een online training over gezonde voeding. Vanuit de Islam leren wij ook dat wij niet doelloos en irrationeel om moeten omgaan met onze kostbare tijd. Zo zei imam Ibn al-Qayyim, een grote islamitische geleerde:

Het verspillen van tijd is erger dan de dood. Want het verspillen van tijd berooft je van Allah en het Hiernamaals, terwijl de dood je wegneemt van de dunyaa (het wereldse leven) en haar mensen.’’ – al-Fawaa`id, Ibn al-Qayyim

Digitale detox
De afgelopen jaren vliegt het woord ‘detox’ ons om de oren. Zo kennen wij de welbekende detox kuren om bijvoorbeeld onze lever, darmen en nieren te ontdoen van alle gifstoffen. Geloof het of niet, maar nu lijkt er ook een detox te bestaan die je helpt jezelf te ontzien van onnodige digitale belasting. Met een digitale detox probeert men voor een bepaalde periode af te zien van het gebruik van digitale apparaten, om zo de schermtijd te reduceren (Pathak, 2016; Radtke et al., 2021). Ondanks dat onderzoek naar digitale detox nog in de kinderschoenen staat, zijn er bepaalde wetenschappers die digitale detox zien als een mogelijk veelbelovende interventie voor het verminderen van de schermtijd (Schmitt, Breuer & Wulf, 2021). Er zijn echter ook wetenschappers die wat sceptisch zijn. Ze zien digitale detox momenteel nog niet als uitkomst. Er is helaas op dit moment nog te weinig wetenschappelijk onderbouwd, waardoor het nog te pril is om conclusies te kunnen trekken hieruit (El-Khoury, Haidar, Kanj, Bou Ali, & Majari, 2021; Radtke et al., 2021). Maar wees niet getreurd. De huidige wetenschap probeert steeds meer aandacht te schenken aan hoe men op een gezonde manier digitale middelen kan gebruiken en welke interventies er eventueel toegepast kunnen worden om ons digitaal welbevinden te verbeteren.

Conclusie

Al met al kunnen wij concluderen dat wij zorgzamer onze tijd moeten spenderen in de digitale wereld om zo ons lichaam en onze geest geen mogelijke schade te berokkenen. Het is als eerst dus raadzaam om voor jezelf uit te zoeken in hoeverre je doelloos gebruik maakt van jouw smartphone, tablet, laptop en andere digitale apparaten. Het is daarna goed om te kijken hoe je rationeler en gereguleerder met je digitale middelen om kunt gaan. Wees je ervan bewust dat het onmogelijk is om meteen het tij te keren. Een effectieve verandering zit hem namelijk in kleine, structurele aanpassingen. Je hoeft bijvoorbeeld niet in één keer volledig af te stappen van alle sociale mediakanalen, maar je kan wel proberen om bij jezelf te ontdekken of er bepaalde ongezonde patronen zijn waar je aan wilt werken. Kleine aanpassingen kunnen namelijk al een groot verschil maken.

Referenties:

El-Khoury, J., Haidar, R., Kanj, R. R., Bou Ali, L., & Majari, G. (2021). Characteristics of social media ‘detoxification’in university students. Libyan Journal of Medicine, 16(1), 1846861.

Lohi, R. R., Thakre, M. S., Meshram, M. R., Meshram, K., & Muley, P. (2021). Excessive Screen Time and Effects on Human Health & Development. Annals of the Romanian SocietCell Biology, 7241-7245.

Nagata, J. M., Magid, H. S. A., & Gabriel, K. P. (2020). Screen time for children and nadolescents during the coronavirus disease 2019 pandemic. Obesity, 28(9), 1582-1583.

Neophytou, E., Manwell, L.A. & Eikelboom, R. Effects of Excessive Screen Time on Neurodevelopment, Learning, Memory, Mental Health, and Neurodegeneration: a Scoping Review. Int J Ment Health Addiction 19, 724–744 (2021).

Pandya, A., & Lodha, P. (2021). Social Connectedness, Excessive Screen Time During COVID-19 and Mental Health: A Review of Current Evidence. Frontiers in Human Dynamics, 45.

Pathak, D. N. K. (2016). Digital detox in India. Int J Res Humanities Soc Sci, 4(8), 60-67.

Radtke, T., Apel, T., Schenkel, K., Keller, J., & von Lindern, E. (2021). Digital detox: An effective solution in the smartphone era? A systematic literature review. Mobile Media & Communication, 20501579211028647.

Schmitt, J. B., Breuer, J., & Wulf, T. (2021). From cognitive overload to digital detox: Psychological implications of telework during the COVID-19 pandemic. Computers in Human Behavior, 106899.

Stiglic N, Viner RM. Effects of screentime on the health and well-being of children and adolescents: a systematic review of reviews. BMJ Open 2019; 9:e023191. doi:10.1136/ bmjopen-2018-023191

Wiesner, L. (2017). Fighting FoMO: A study on implications for solving the phenomenon of the Fear of Missing Out (Master’s thesis, University of Twente).

World Health Organization. (2020). Excessive screen use and gaming considerations during COVID19.

Winther, D. K., and Byrne, J. (2020). Rethinking Screen-Time in the Time of COVID19. Available at: https://www.unicef.org/globalinsight/stories/rethinking-screentime-time-covid

Het bericht Grip op excessief schermgebruik verscheen eerst op Daliel.

We lezen in het volgende vers:

«إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ»
“Wanneer de hulp van Allah en de overwinning komt.” [1]

Voor ‘komt’ wordt hier het woord جاء (djaa`a) gebruikt en niet het woord أتى (ataa). De geleerden van taal en tafsier zeggen hierover, dat het woord جاء toegepast wordt bij zaken die op een moeilijke wijze tot stand komen. Het woord أتى is echter toepasselijker bij makkelijke zaken en voor wat van dichtbij komt. Bovendien duidt جاء  op een doelgerichtere komst dan أتى.

In de context van dit vers kwam de overwinning van Allah tot stand na grote moeilijkheden, inspanningen en opofferingen. Daarom is het woord جاء (djaa`a) gebruikt.

In een ander vers wordt beschreven hoe de polytheïsten ten tijde van de Profeet Mohammed ﷺ, de Dag der Opstanding en de bestraffing van Allah ontkenden en onderschatten. Hierop daalden de woorden van Allah neer :

«أَتَىٰ أَمْرُ اللَّهِ فَلَا تَسْتَعْجِلُوهُ»
“Het bevel van Allah is (bijna) gekomen“.[2]

Allah verwijst hier naar het gemak waarmee Hij deze zaken tot stand kan laten komen, en de nabijheid hiervan. Daarom gebruikt Allah hier het woord أتى (ataa). Maar wanneer dit bevel eenmaal tot stand komt, zal de beleving ervan ernstig en moeilijk zijn. Hier wordt het woord جاء  (djaa`a) weer gebruikt:

« فَإِذَا جَاءَ أَمْرُ اللَّهِ قُضِيَ بِالْحَقِّ»
“En wanneer dan het Bevel van Allah komt dan wordt er volgens de Waarheid geoordeeld”[3]

In het verhaal van profeet Soelaymaan, vrede zij met hem, benoemde Allah de tocht van Soelaymaan met zijn soldaten in een tijd die geen oorlog noch moeilijkheden kende. In deze gebeurtenis gebruikte Allah wederom het woord أتى (ataa).

Allah zegt:

«حَتَّى إِذَا أَتَوْا عَلَى وَادِ النَّمْلِ»
‘’(Zij marcheerden) totdat zij aankwamen bij de vallei van de mieren.’’[4]

Nadat de broers van profeet Yusuf, vrede zij met hem, hem in een waterput hadden gegooid, kwamen zij huilend aan bij hun vader. Omdat dit een kwalijke, grote zaak is, drukte Allah de situatie uit met het woord  جاء (djaa`a):

«وَجَاءُوا أَبَاهُمْ عِشَاءً يَبْكُونَ»
“En zij kwamen in de avond huilend naar hun vader.”[5]

Dit was slechts het delicate verschil tussen de woorden جاء (djaa`a) en أتى (ataa), welke in het Nederlands beide simpelweg vertaald worden met ‘komen’.

Andere synoniemen

Enkele andere synoniemen van het woord ‘komen’ in de Arabische taal zijn:

Ataa أتى: Hij kwam van een nabijgelegen plaats;

Qadima قَدِم: Hij kwam van een verre plaats;

Aqbala أقبل: Hij kwam gewillig, enthousiast;

Hadara حضر: Hij kwam als reactie op een uitnodiging;

Zaara زار: Hij bezocht: Hij kwam met de bedoeling om de banden te versterken en in het goede;

Taraqa طرق: Hij is in de nacht gekomen;

Ghashiya غَشِي: Hij kwam per toeval zonder het te laten weten;

Waafaa وافى: Hij is gekomen en trof hetgeen waarvoor hij was gekomen;

Warada ورَدَ: Hij is gekomen met de bedoeling om water te halen;

Wafada وَفَدَ: Hij is gekomen met een groep mensen;

Elk woord en zelfs elke letter in de Koran is geplaatst met een allesomvattende Kennis en Wijsheid. Het is dan ook een onmogelijke taak om de perfectie en geheimen van de Koran (en ons geloof in bredere zin) te vatten in een vertaling naar een andere taal, hoe hard we ook ons best doen. Zoals je ziet is het Arabisch de werkelijke sleutel tot de schatten en geheimen van de Koran.

[1] Soerah an-Nasr, vers 1

[2] Soerah an-Nahl, vers 1

[3] Soerah Ghaafir, vers 78

[4] Soerah an-Naml, vers 18

[5] Soerah Yoesuf, vers 16

Het bericht Arabisch: de sleutel tot de geheimen van de Koran verscheen eerst op Daliel.

Kerk

Johan Derksen gaf aan dat hij zich in zijn jeugd gedwongen voelde om naar de kerk te gaan. Later kreeg hij het gevoel dat zijn gebeden niet werden verhoord en dat zijn vader niet leefde volgens zijn eigen principes. Ook heerste er een doofpotcultuur. Verschillende levenservaringen hebben ertoe geleid dat hij niet meer gelooft in het bestaan van een Schepper. Een veelgehoorde denkfout is: ‘Als God zou bestaan, zou er niet zoveel ellende zijn’.

Los van de essentie van het leven en de beproevingen die bij het leven passen, zijn moeilijkheden geen argument om het bestaan van de Schepper te ontkennen. Ze zeggen namelijk niets over het wel/niet bestaan van de Schepper.

Johan Derksen gaf in het interview toe dat het leven kort is en het te complex is om over dergelijke vraagstukken na te denken. Hij is een goed voorbeeld van de wijze waarop men voornamelijk in West-Europa naar religie kijkt. Men heeft een negatieve ervaring met de christelijke kerk en diens rol in het theocratische Europa. Religie bestaat uit dogma’s, oftewel vaste leerstellingen die niet betwist mogen worden. Derhalve stelt men dat religie irrationeel is en dat de Bijbel en Koran ‘sprookjesboeken’ zijn en God een denkbeeldig wezen is. Men maakt geen onderscheid tussen religies en scheert alle gelovigen over een kam.

Uiteindelijk geeft hij toe de Islam niet onderzocht te hebben, maar heeft hij wel zijn mond vol over Islam en moslims. In dit interview geeft hij toe dat er niet te moeilijk gedaan moet worden over voetballers met een islamitische achtergrond die weigeren om een vrouw de hand te schudden. Echter stelde hij in een eerder stadium dat voetballer Nacer Barazite vanwege zijn baard beter bij ISIS zou passen en sprak hij zich geregeld uit over voetballers die deelnemen aan de Ramadan.

Eurabië

Hij erkent een rechtse oude man te zijn die zich zorgen maakt over de invloed van de Islam in Nederland. Hoewel hij erkent dat moslims een grote minderheid vormen, conformeert hij zich aan de bekende rechts-populistische theorie die Eurabië heet en de veelgehoorde theorie van islamisering. Nederland zou met de groei van het aantal moslims een steeds islamitischer karakter krijgen. Als reactie hierop, maken steeds meer politieke partijen en overheden gebruik van identiteitspolitiek.

Diverse politici verwijzen bijvoorbeeld naar het herintroduceren van het Wilhelmus en de joods-christelijke traditie. De invloed van het christendom zou afnemen terwijl de ‘islamisering’ toeneemt. Islam wordt daarom als ideologische dreiging gezien. Moslims zouden namelijk wel een hele duidelijke identiteit hebben en een houvast. Deze ideologische strijd werd eerder al onderschreven door Samuel Huntington, een Amerikaanse politicoloog, en na de val van het communisme, hebben diverse invloedrijke personen aangegeven dat de rode dreiging (communisme) plaats heeft gemaakt voor de groene dreiging (Islam).

Johan Derksen erkent dat hij geen onderzoek heeft gedaan naar de Islam en dat hij bij het praatprogramma Voetbal Inside, populistische uitlatingen heeft gedaan, die voor de nodige kijkcijfers zorgden. Desalniettemin laat hij zich leiden door een hele specifieke denkwijze die uitgaat van het behoud van de eigen cultuur. Johan Derksen is wat dat betreft een product van het politieke klimaat waarin we leven.

Stof tot nadenken

Wel is het zo dat zijn jeugdverhalen stof tot nadenken geven. Het is niet voldoende om onze kinderen een aantal leefregels door te geven, zonder dat ze liefde voor de Islam hebben en er ruimte is voor vragen. Bovendien is het belangrijk dat we beseffen geen ‘parttime-moslims’ te zijn, die hun islamitische jasje uitdoen wanneer ze de voordeur achter zich dichttrekken. We zijn de dragers van een boodschap en wanneer wij deze boodschap niet uitdragen uit schaamte of angst, doen we de geïnteresseerde niet-moslims ook onrecht aan.

Met name in een tijd waarin enerzijds de polarisatie lijkt toe te nemen en anderzijds veel mensen op zoek zijn naar zingeving, is het voor de moslimgemeenschap de uitgelezen mogelijkheid om de Islam als alternatief te presenteren en misvattingen over de Islam weg te nemen.

Het bericht Johan Derksen en het christelijke trauma verscheen eerst op Daliel.

In dit artikel zet ik drie redenen uiteen waarom jij vanaf dít moment geen enkel gebed meer kan missen. En elke keer als de verleiding ontstaat om een gebed over te slaan of uit te stellen tot aan het einde van de dag, omdat je moe of ‘te druk’ bent, hoop ik dat je aan deze drie redenen denkt en jezelf afvraagt of al die redenen om niet of te laat te bidden, het echt waard zijn.

1. Het gebed wist jouw zonden uit

Elk mens zondigt. Deze zonden draag jij met je mee en er komt een dag dat je voor Allah staat. In jouw reis onderweg naar Allah blijven je zonden zich ophopen. Af en toe vraag je om vergeving en verlos je jezelf van bepaalde zonden en daarna verval je er weer in.

We moeten echter een belangrijk en pijnlijk feit beseffen. Dat feit is dat het Paradijs enkel en alleen datgene accepteert wat rein en zuiver (tayyib) is. Het Paradijs is enkel voor degenen die volledig gezuiverd zijn van elke zonde. Daarom zullen de engelen de paradijsbewoners bij het Paradijs ontvangen met de woorden:

En degenen die hun Heer vreesden zullen in groepen naar het Paradijs worden geleid. Wanneer zij dan het Paradijs hebben bereikt, zullen de poorten hiervan worden geopend. De bewakers ervan zullen tegen hen zeggen: ‘’Vrede zij met jullie. Wat zuiver zijn jullie, treedt haar (d.w.z. het paradijs) daarom binnen voor eeuwig. (Soerah az-Zumar, vers 73)

Als een moslim op het moment van het oordeel dus nog bevlekt is met zonden, is er kans dat hij wordt bestraft in het hellevuur om gereinigd te worden van zijn zonden. Je hebt een aantal stadia tot aan dat moment om verlost te worden van je zonden.

Vóór de ontmoeting met Allah zijn er de moeilijkheden op de Dag des Oordeels, die lichter zijn dan de bestraffing in het hellevuur. Daarvoor nog is er de kwelling en bestraffing in het graf, die draaglijker is dan de moeilijkheden op de Dag des Oordeels. Wil je zelfs dit voor zijn? Dan moet je ervoor zorgen dat je reeds in dit leven, voor jouw overlijden, verlost bent van jouw zonden. Naast het tonen van oprecht berouw, is het verrichten van het gebed één van de voornaamste aanleidingen van vergeving. Allah zegt:

Verricht het gebed tijdens het begin en einde van de dag en een deel van de nacht. Voorzeker, de goede daden wissen de zonden uit. Dat is een vermaning voor degenen die gedenken.[1]

En Aboe Hurayrah heeft overgeleverd dat de Profeet, sallallaahu ‘alayhi wa sallam, zei: ‘’Als bij iemand van jullie een rivier voor zijn huis langs stroomt en hij zich daarin vijf keer per dag zou wassen, zou er dan nog iets van vuil op hem achterblijven?’’ Zij zeiden: ‘’Er blijft geen vuil op hem achter.’’ Daarop zei hij: ‘’Zo is dat ook bij de vijf gebeden, Allah wist daarmee de zonden uit.’’[2]

En in de hadieth van ‘Ubaadah ibn as-Saamit zei de Profeet, sallallaahu ‘alayhi wa sallam: ‘’Vijf gebeden die Allah heeft verplicht gesteld; wie de wudoe` daarvoor perfectioneert en deze (gebeden) op tijd verricht, terwijl hij de buigingen en zijn concentratie vervolmaakt, heeft een belofte bij Allah dat Hij hem vergeeft. En wie dit niet doet, heeft geen belofte bij Allah. Als Hij wil, vergeeft Hij hem en als Hij wil, bestraft Hij hem.’’[3]

2. Het gebed helpt jou om standvastig te blijven

Behalve het streven naar vergeving, dienen we ook na te denken over hoe we voorkomen dat we in zonden blijven vervallen.

Zonden worden vrijwel altijd ingegeven door je begeerte, oftewel door je lusten en verlangens. Je begeerte wil iets, jij voelt die neiging en drang om het te doen (of juist na te laten) en dan zal het van jouw mate van zelfbeheersing en wilskracht afhangen of je in staat bent de verleiding te weerstaan. Het gebed helpt je om jouw begeerte te onderdrukken. In andere woorden helpt het gebed jou dus om standvastig te blijven.

Voorzeker, het gebed weerhoudt van onzedelijkheid en zonde.[4]

Dit vereist echter dat het gebed consequent verricht wordt, vijf keer per dag en zeven dagen per week. Als iemand een medicijn dient te slikken vanwege een aandoening, is het geen optie voor de patiënt om alles op te sparen tot aan het einde van de week om dan alle pillen met terugwerkende kracht tegelijk in te nemen. Om te herstellen heeft het lichaam elke dag opnieuw een bepaalde dosering nodig en het slaat dan ook alleen aan als de kuur consequent wordt doorlopen. Wat een medicijn is voor het lichaam, is het gebed voor onze ziel.

Daarom zegt Allah niet dat wij het gebed moeten ‘verrichten’, maar vestigen en onderhouden.

En vestig het gebed en geef de zakaat uit en buig met de buigenden.[5]

Onderhoud het gebed en (met name) het middelste gebed en sta nederig voor Allah.[6]

Als een dienaar het gebed onderhoudt en deze nederig uitvoert, weerhoudt het gebed werkelijk van onzedelijkheid en zonde. Het gebed herinnert je dan aan het feit dat dit leven vergankelijk is, terwijl het hiernamaals eeuwig is. En dat dit leven een beproeving is en we op een zekere dag allen tegenover Allah zullen staan. Als je deze overtuiging internaliseert en hiernaar leeft, ben je bereid om tijdelijke genietingen in te ruilen voor datgene wat oneindig is. Zo helpt het gebed jou om zelfbeheersing en wilskracht te ontwikkelen, om de prikkels van je begeerten en lusten te weerstaan.

De mens is zeker begerig geschapen. Als het slechte hem treft is hij ongeduldig. En als het goede hem treft is hij gierig. Behalve de verrichters van het gebed. Degenen die standvastig in hun gebeden zijn.[7]

Zodra je het gebed loslaat, val je weer regelrecht in de greep van je begeerten en nemen die volledige controle over jou.

En na hen volgde een andere generatie die het gebed verwaarloosde en de begeerten volgde. Zij zullen zeker ghayy treffen.[8]

Sommige geleerden zeiden dat zij die het gebed verwaarloosden degenen zijn die het compleet nagelaten hebben, terwijl andere geleerden het uitleggen als zij die het gebed uitstellen tot na de eindtijd.[9] Het te laat verrichten van het gebed is dus voldoende om onder de reikwijdte van dit vers te vallen.

De betekenis van ‘ghayy’, wat ik hierboven bewust onvertaald heb gelaten, is op twee manieren uitgelegd. Volgens één interpretatie is het een vallei of put in het hellevuur, waarin de pus van de helbewoners stroomt en zich ophoopt. Andere sahaabah hebben het woord uitgelegd als ‘verlies’. Ibn Djarier at-Tabarie zegt, na het noemen van deze twee uitleggen, dat ze dicht bij elkaar liggen en elkaar niet tegenspreken. Bestraft worden in dat vallei in het hellevuur is immers het grootste verlies denkbaar.[10]

3. Het gebed zorgt ervoor dat je onder Allahs bescherming valt

Tot zover over de vergeving en het voorkomen van zonden. Behalve zonden zijn er ook andere calamiteiten die jou kunnen treffen. Denk aan problemen met je mentale en fysieke gezondheid, ongevallen, het boze oog, djinn en sihr. Het gebed zorgt ervoor dat je onder Allahs bescherming valt.

Djundub ibn Sufyaan overleverde dat de Profeet, sallallaahu ‘alayhi wa sallam, zei: ‘’Wie het fadjr gebed verricht, staat onder de bescherming van Allah.’’[11]

En in de hadieth Mu’aadh ibn Djabal staat dat de Profeet, sallallaahu ‘alayhi wa sallam, zei: ‘’Wie opzettelijk een verplicht gebed nalaat; bij hem trekt Allah zijn bescherming in.’’[12]

Hoe kwetsbaar moet je je wel niet voelen wanneer je een gebed hebt overgeslagen of zelfs helemaal niet bidt, nu je dit weet? Hoe kun je met een gerust hart je hoofd op je kussen leggen of dagelijks je huis verlaten, nu je dit weet? En hoe anders is dit voor degene die al zijn gebeden op tijd en toegewijd verricht en weet dat hij onder de bescherming van Allah staat?

Wanneer je door moeheid overmand wordt of druk bent met werk, studie of de kinderen, en daardoor de neiging hebt om het gebed uit te stellen of over te slaan, bedenk dan dat hoeveel redenen je ook hebt om niet te bidden, die redenen nooit opwegen tegen deze drie redenen om het gebed wél te onderhouden.

[1] Soerah Hoed, vers 114

[2] Sahieh al-Buchaarie en Muslim

[3] Aboe Dawoed, an-Nasaa`ie en Ibn Maadjah

[4] Soerah al-‘Ankaboet, vers 45

[5] Soerah al-Baqarah, vers 43

[6] Soerah al-Baqarah, vers 238

[7] Soerah al-Ma’aaridj, vers 19-23

[8] Soerah Maryam, vers 59

[9] Tafsier at-Tabarie

[10] Tafsier at-Tabarie

[11] Sahieh Muslim

[12] Musnad Ahmad

Het bericht 3 redenen waarom jij geen enkel gebed kan missen verscheen eerst op Daliel.

De hidjaab is de laatste jaren het mikpunt van aanval en kritiek en sommige critici durven zelfs de religieuze verplichting van de hidjaab ter discussie te stellen. Degenen die beweren dat de hidjaab geen islamitisch voorschrift is, beroepen zich op een aantal argumenten. Een van de voornaamste argumenten is dat de hidjaab nergens in de Koran genoemd zou zijn. Om te voorkomen dat moslims, zowel mannen als vrouwen, misleid worden door dit soort simplistische en fundamenteel onjuiste argumenten, zal ik in dit artikel middels bewijzen uit de Koran, Sunnah en het commentaar van geleerden daarop, aantonen dat het dragen van de hidjaab niet alleen verplicht is, maar dat de verplichting daarvan zelfs buiten kijf staat en nooit ter discussie heeft gestaan.

Bewijzen uit de Koran

Er zijn meerdere verzen in de Koran te vinden die duiden op de verplichting voor de vrouw om zich te bedekken. In dit artikel zal ik me beperken tot drie van deze verzen. En alle drie benadrukken ze niet alleen de verplichting ervan, maar wordt steeds ook een van de wijsheden genoemd achter het dragen van de hidjaab.

#1 – Soerah Al-Ahzaab, vers 59:

“O Profeet, zeg tegen jouw echtgenotes, jouw dochters en de echtgenotes van de gelovigen dat zij hun djilbabs over zich heen dienen te laten hangen. Dat is beter, zodat zij herkend zullen worden en niet lastig worden gevallen. En Allah is Meest Vergevensgezind, Meest Genadevol.”

In dit vers gebiedt Allah Zijn Profeet, sallallahu ‘alayhi wa sallam, om zijn vrouwen, dochters en de vrouwen van de gelovigen op te dragen hun djilbabs over zich heen te laten hangen. Een dijlbab is een groot kledingstuk dat het gehele lichaam bedekt. Al-Qortobie zegt in zijn uitleg van dit vers:

“De juiste definitie hiervan (d.w.z. djilbab) is dat het een kledingstuk is wat het gehele lichaam bedekt.”^[1]

Het over je heen laten hangen van de djilbab betekent daarmee dat je je gehele lichaam bedekt.[2]

Vervolgens geeft Allah een van de wijsheden van het bedekken van het lichaam prijs, namelijk: herkend worden, zodat je niet wordt lastiggevallen. Hiermee wordt bedoeld, zoals onder andere door At-Tabarie en Al-Qortobie is uitgelegd, dat ze herkend worden als vrije vrouwen en niet als slavinnen bestempeld worden, zodat ze niet lastig gevallen worden door hitsige mannen. Met het dragen van een hidjaab geef je dus een duidelijk signaal af aan omstanders; dat je een kuise vrouw bent die niet benaderbaar is voor buitenechtelijke liefdesrelaties.

#2 – Soerah An-Noer, vers 31:

“En zeg tegen de gelovige vrouwen dat zij hun blikken moeten neerslaan, over hun geslachtsdelen moeten waken en hun schoonheid niet moeten onthullen, behalve datgene wat daar zichtbaar van is. En laat hen hun sluiers over hun kragen heen slaan.”

Nadat Allah de gelovige vrouwen heeft opgedragen om hun blikken neer te slaan en over hun geslachtsdelen te waken, draagt Hij hen op om ‘hun schoonheid niet te onthullen…’. Schoonheid omvat hier alles wat een vrouw siert en aantrekkelijk maakt, zowel de lichaamsdelen als de opmaak en versiering hiervan door make-up of sieraden. Het niet onthullen hiervan betekent niet alleen dat het niet ontbloot is, maar ook dat de vorm van de lichaamsdelen niet zichtbaar is.

Vervolgens zondert Allah ‘datgene wat daar zichtbaar van is’ uit. Bij het analyseren van de verschillende uitspraken van geleerden over wat wordt bedoeld met ‘…behalve datgene wat daar zichtbaar van is’, wordt duidelijk dat niemand van hen de haren, hals, armen, borsten, buik, rug, heupen of benen heeft genoemd als uitzondering. Hiermee is het evident dat er consensus bestaat onder de geleerden over de plicht om deze lichaamsdelen te bedekken.

Vervolgens doet Allah het verbod op het onthullen van de schoonheid opvolgen door het gebod: ‘En laat hen hun sluiers over hun kragen heen slaan’, waardoor het verbod extra kracht wordt bijgezet. Allah zegt hier dat de gelovige vrouwen hun gimaars – wat een kledingstuk is waarmee je je hoofd bedekt – over hun kragen heen dienen te slaan. De aanleiding hiervoor was dat de vrouwen in het pre-islamitische tijdperk hun gimaars naar achteren sloegen, waardoor hun halzen en kettingen zichtbaar waren. Nu werden de gelovige vrouwen opgedragen om hun gimaars niet naar achteren maar naar voren te slaan, zodat deze over hun kragen vielen en zo niets van hun hals zichtbaar zou zijn.^[3]

De wijsheid achter het verbod om je schoonheid te onthullen en het gebod om je hals te bedekken, is datgene wat in het begin van het vers genoemd wordt, namelijk het waken over de kuisheid. Het dragen van de hidjaab is dus een fundamenteel onderdeel van het bewaken van de kuisheid.

Dat er een verband is tussen de manier waarop we onszelf in het openbaar vertonen en onzedelijk gedrag, is evident. Ondanks dat vandaag de dag dit verband ontkend wordt en hard gewerkt wordt om de vrouw de volledige ‘vrijheid’ te geven in hoe zij zich (niet) kleedt, getuigen de vele voorvallen van seksueel ongewenst gedrag, aanrandingen en verkrachtingen van het tegenovergestelde. Vaak wordt dan tegengeworpen dat het niet de schuld van de vrouw kan zijn als zij wordt aangerand, omdat zij schaars gekleed is, en deze mening deel ik, maar als we de vrouw tegen dit soort wandaden willen beschermen, is het kijken naar wie de schuldige is niet voldoende. We moeten kijken naar hoe dit voorkomen kan worden. Het aanpakken van de dader is daarbij zeker hoofdzaak, maar dat de vrouw preventief te werk gaat en geen (bedoeld of onbedoeld) verkeerde signalen afgeeft, is zeker geen bijzaak. Volhouden dat het veroordelen van de dader voldoende is en dat de vrijheid om je te kleden zoals je wil ongelimiteerd moet blijven, is accepteren dat seksueel ongewenst gedrag in dezelfde mate blijft doorgaan.

#3 – Soera Al-Ahzaab, vers 53:

“En wanneer jullie hun (d.w.z. de vrouwen van de Profeet, sallallahu ‘alayhi wa sallam) om iets vragen, vraag hun dan van achter een afscherming. Dat is reiner voor jullie harten en hun harten.”

Allah draagt de gelovige mannen op dat wanneer zij de vrouwen van de Profeet, sallallahu ‘alayhi wa sallam iets willen vragen, dit te doen van achter een afscherming, zodat ze elkaar niet kunnen zien. Ondanks dat Allah het toestaat om de vrouwen van de Profeet, sallallahu ‘alayhi wa sallam te vragen wat zij nodig hebben, zoals het lenen van alledaagse benodigdheden of het stellen van een vraag omtrent een religieuze kwestie, stelt Hij als restrictie dat dit geschiedt zonder elkaar te hoeven zien. Dus het hebben van een geldige reden om iets te vragen aan hen, betekent niet dat je daarmee vrij spel hebt en hen mag zien.

Ondanks dat dit vers over de vrouwen van de Profeet, sallallahu ‘alayhi wa sallam gaat, is dit indirect ook een boodschap naar alle andere mannen en vrouwen. Immers, als het gebod geldt voor de metgezellen – de beste mannen van deze gemeenschap – en de vrouwen van de Profeet, sallallahu ‘alayhi wa sallam – de beste vrouwen van deze gemeenschap – dan geldt dit zeker ook voor de rest van de mannen en vrouwen, die zwakker zijn qua geloof. Bovendien is de reden voor dit gebod – het gebod om elkaar van achter een afscherming iets te vragen – een reden die voor alle mensen geldt: het beschermen van alle partijen tegen onzedelijke gedachten.

Hiermee komen we aan bij de wijsheid die Allah in dit vers noemt: ‘Dat is reiner voor jullie harten en hun harten’. Dat wil zeggen dat wanneer mannen en vrouwen elkaar niet zien, dit reiner is voor hun harten. Het oog is namelijk een doorgang naar het hart; zolang het oog geen zicht heeft op iets aantrekkelijks, zal het hart hier niet naar verlangen en rein blijven van slechte gedachten.

Bewijzen uit de Sunnah

De Sunnah is een weerspiegeling van de Koran. Het kan niet zo zijn dat de Koran tot iets aanspoort, terwijl uit de Sunnah het tegenovergestelde blijkt. Daarom zijn er vele bewijzen uit de Sunnah die duiden op de verplichting van de hidjaab. Enkele hiervan zijn:

#1 – Hadieth ‘De vrouw is ‘awrah’:

Het is overgeleverd door o.a. at-Tirmidhie op gezag van ‘Abdoellaah ibn Mas’oed (radiyallahu ‘anhu) dat de Profeet, sallallahu ‘alayhi wa sallam heeft gezegd:

“De vrouw is ‘awrah….”[4]

‘Awrah betekent het deel van het lichaam dat bedekt moet worden. Uit bovenstaande hadieth blijkt dat het gehele lichaam van de vrouw ‘awrah is, oftewel bedekt moet worden. Daarvan mag niets zonder bewijs uitgezonderd worden.

#2 – Hadieth ‘Toen het vers over de hidjaab neerdaalde’:

Het is overgeleverd door Al-Buchaarie op gezag van ‘Aaisha (radiyallahu ’anhaa) dat zij zei:

“Toen het vers ‘En laat hen hun sluiers over hun kragen heen slaan’ neerdaalde, scheurden zij hun gewaden van de zijkanten en bedekten zij zich daarmee.”[5]

Deze overlevering schetst de wijze van praktiseren door de gelovige vrouwen direct na de neerdaling van het vers over de hidjaab. Zij bedekten gelijk hun gehele lichaam, zodat niets daarvan zichtbaar was. Tevens maken we uit deze overlevering de interpretatie op van de gelovige vrouwen in die tijd, namelijk dat het Koranvers in soerah an-Noer verwijst naar de bedekking van het hele lichaam, inclusief het hoofd. Was hun interpretatie verkeerd geweest, dan zou de Profeet, sallallahu ‘alayhi wa sallam hen gecorrigeerd hebben, zoals hij vaker deed bij verzen die niet juist geïnterpreteerd werden door de metgezellen.

#3 – Hadieth ‘Gekleed doch naakt’:

Het is overgeleverd door Muslim op gezag van Aboe Hurayrah (radiyallahu ‘anhu) dat de Boodschapper van Allah, sallallahu ‘alayhi wa sallam, heeft gezegd:

“Twee groepen inwoners van het Vuur heb ik (in mijn tijd nog) niet gezien: een volk met zwepen, als de staarten van de koeien, waarmee zij de mensen slaan. En vrouwen die gekleed doch naakt zijn. Heupwiegend en (ook) anderen hiertoe brengend. Hun hoofden zijn als de bulten van wiegende kamelen. Zij zullen het Paradijs niet binnentreden en zij zullen haar geur niet ruiken ook al is haar geur, waarlijk, van zo en zo’n afstand te ruiken.”[6]

Met ‘gekleed doch naakt’ wordt bedoeld dat hun kleding ofwel te kort is waardoor het niet het gehele lichaam bedekt, ofwel te strak of te doorschijnend is, waardoor men door de kleding heen de huid of de vorm van het lichaam kan zien. Imam An-Nawawie heeft gezegd:

“De betekenis van ‘gekleed doch naakt’ is dat de vrouw een deel van haar lichaam ontbloot om haar schoonheid te tonen, waardoor zij gekleed doch naakt is. Er is ook gezegd dat de betekenis is dat zij dunne kleding draagt, waardoor hetgeen daaronder zichtbaar is.”^[7]

Dat de Profeet, sallallahu ‘alayhi wa sallam dit soort vrouwen tot de inwoners van het Vuur rekent en het binnentreden van het Paradijs uitsluit, betekent niet alleen dat het niet dragen van de correcte hidjaab een zonde is, maar dat het zelfs tot de grote zonden behoort.

Consensus omtrent de verplichting van de hidjaab

De bewijzen uit de Koran en de Sunnah zijn voldoende om vast te stellen dat de hidjaab verplicht is. En uit de uitspraken van geleerden over welk deel van het lichaam vrijgesteld is van de verplichting om te bedekken, kan worden opgemaakt dat zij het er unaniem over eens zijn dat het bedekken van de niet-uitgezonderde lichaamsdelen verplicht is, waaronder het hoofd.

Ibn ‘Abd al-Barr heeft gezegd:

“De geleerden zijn het er unaniem over eens dat het bedekken van de ‘awrah verplicht is voor alle mensen.”^[8]

En zo zei Ibn Hazm:

“Zij (de geleerden) zijn het erover eens dat het haar van de vrije vrouw en haar lichaam, met uitzondering van haar gezicht en handen, ‘awrah is. Maar zij verschillen van mening over het gezicht en de handen, of deze wel of niet tot de ‘awrah behoren.”^[9]

Het feit dat alle geleerden het hierover eens zijn en geen enkele (vroegere) geleerde hier een andere interpretatie op nahield, laat zien dat dit de correcte interpretatie is zoals Allah het bedoeld heeft. De Profeet, sallallahu ‘alayhi wa sallam zei immers: ‘’Allah zal mijn gemeenschap nooit verenigen op een dwaling.’’[10]

Slotwoord

Het moge duidelijk zijn, met de wil van Allah, dat de hidjaab een religieuze plicht is waar geen twijfel over mag bestaan. Ieder gelovig en weldenkend mens zal dit beamen. Dan rest alleen nog dat de gelovige vrouwen gehoor geven aan deze religieuze plicht. Natuurlijk is iedere vrouw vrij om zelf de keuze te maken of zij de hidjaab wil dragen of niet, maar de Koran leert ons ook dat het een gelovige man of vrouw niet past om zelf te kiezen, als Allah iets al bepaald heeft.

“En het past een gelovige man en een gelovige vrouw niet, wanneer Allah en Zijn boodschapper een besluit over een zaak hebben genomen, om een (andere) keuze te maken in hun zaak. En wie Allah en Zijn boodschapper ongehoorzaam is, is zeker duidelijk afgedwaald.”[11]

We vragen Allah om ons te leiden naar datgene wat juist is, en Allah weet het beter!

^[1] Al-Djaami’ li ahkaam al-Qor`aan, Al-Qortobie

[2] Tafsier at-Tabarie, Ibn Djarier at-Tabarie

^[3] Al-Djaami’ li ahkaam al-Qor`aan, Al-Qortobie

[4] At-Tirmidhie

[5] Al-Buchaarie

[6] Muslim

^[7] Al-Minhaaj sharh Sahih Muslim ibn Hajjaaj, An-Nawawie

^[8] Al-Istidhkaar, Ibn ‘Abd al-Barr

^[9] Maraatib al-Idjmaa’, Ibn Hazm

[10] At-Tirmidhie

[11] Soerah Al-Ahzaab, vers 36

Het bericht De verplichting van de hidjaab verscheen eerst op Daliel.